115 ngọn
đèn dầu bừng sáng
Tháng chạp gần kề Tết. Mưa phùn nhẹ, gió bấc
từng cơn khiến tôi co ro khi băng qua cánh đồng trơ gốc
rạ. Trong chuyến về quê lần này (năm 2007),
tôi rán giải quyết mọi dự án thiện nguyện
còn dang dở vì lần về này kể như là lần
chót. Nhưng sao lại có dự án mới "115 ngọn
đèn dầu bừng sáng", xin mời qúy bạn đọc tiếp.
A) Đề xuất
Sau khi thăm một số đồng bào đã được mổ mắt trong đợt
600, nhóm thiện nguyện Sơn Nam họp tại nhà chị Yêm
thuộc xã Xuân Tiến, H. Xuân Trường, T. Nam
Định , để rút ưu khuyết điểm. TS Nùng, đại diện
Nhóm tường trình kết quả:
- Tính tới nay, tỉnh Nam Định đã thực hiện 3 dự
án, kết quả như sau: dự án tài trợ của ông
Hợp thực hiện đầy đủ 600/ 600, dự án ông Tư
600/1000, dự án công ty dầu khí 700/1000.
Tổng số trong 3 năm thực hiện là 1900/3000. Số người
mù trong tỉnh còn lại khoảng 1100 .
- Tôi chỉ muốn biết số người mù còn lại trong 2
huyện Xuân Trường và Giao Thủy là bao nhiêu?
Tôi ngắt lời Nùng (có tiếng thở dài).
- Thưa chú! khoảng 100. Hiện nay, sở Y Tế tỉnh cho biết
chi phí mổ mắt là 900.000 VNĐ, thay vì 500.000 như
trước. Để có thể mổ mắt cho 100 người còn lại tại 2
huyện nhà, ngân khoản cần thiết là 90 triệu
VNĐ. Nếu chú tài trợ chi phí trên,
Nhóm sẽ tự lo phần còn lại như chi phí
chuyên chở, ăn, ở của bệnh nhân từ quê
lên tỉnh, trong suốt thời gian điều trị tại bệnh viện.
Suy nghĩ một hồi lâu, tôi mới đáp:
- Tôi rất cảm động về sự hy sinh tiền bạc và công
sức của tất cả anh chị em trong nhóm. Như qúy anh chị em
đã biết, sau khi tham gia vào những dự án như mổ
mắt cho 600 người mù tại tỉnh Nam Định, xây 12 nhà
thờ tại tỉnh Yên Bái, xây nhà Tổ tại
làng Xuân Bảng và nhiều dự án khác,
tôi không còn khả năng tài chánh để
làm thêm các công tác thiện
nguyện. Hiện giờ tôi chưa có cách gì
nghĩ ra tiền, khi nào nghĩ ra, tôi sẽ thông
báo ngay cho Nhóm.
B) Tài trợ
Trong chuyến về quê lần này, tôi yên
trí không còn người mù trong 2 huyện
Xuân Trường và Giao Thủy, quê nội và
quê ngoại tôi. Nhưng khi về kiểm tra sức khoẻ cho
bà con trong dòng họ tại làng (a), thím
Lưỡng, con nuôi của thầy tôi, nói như có vẻ
trách móc: "Mắt em bị lòa, không thấy đường.
Em nghe nói bác mổ cho nhiều người trong làng, bao
giờ đến phiên em?
- Sao năm ngoái, thím không lên bệnh viện
Huyện ghi tên mổ?
- Em không nghe đài nói (b).
Thím vừa quệt nước mắt, vừa than thở: "Số phận em cực khổ suốt
đời!"
Khi sang làng bên, tôi cảm thấy lúng
túng, bối rối khi trả lời những câu hỏi của các cụ
mù lòa:
- Bao giờ đến lượt già mổ mắt?
- Còn lâu không ông?
Biết trả lời sao? Tôi an ủi họ "rồi sẽ đến lượt". Nhưng
"rồi sẽ" đến bao giờ. Tôi đau lòng lắm, đầm
đìa nước mắt, khi cảm thấy mình bất lực.
Đi từ làng này sang xã khác, tôi
chứng kiến biết bao nhiêu cảnh thương tâm. Người
mù vẫn phải lao động nguy hiểm như nấu ăn, giặt giũ bên bờ
sông, cuốc đất trồng khoai. Đến bao giờ, đồng bào
tôi mới thoát cảnh cơ cực, lầm than?
Về Mỹ, nhiều đêm tôi trằn trọc không ngủ được,
một phần vì giờ giấc khác biệt, một phần vì chưa
tìm ra nguồn vốn tài trợ dự án. Cứ mỗi lần
chợp mắt, hình ảnh bà mẹ quê mù lòa
dắt chó ra đồng làm việc hiện ra; trong khi người
mù xứ người tự do đi đây đi đó, họ gửi i-meo
cho bà con họ hàng và cho cả người yêu;
chính phủ lo từ miếng ăn tới chỗ ở.
Đang mơ màng, tôi chợt nhớ đến đêm gây qũy
1/12/06 của hội Giúp Người Mù -USA được tổ chức tại
nhà hàng Kobe'. Tôi được mời lên
trình bầy công tác khơi nguồn ánh
sáng cho 600 người mù tại quê tôi.
Khán giả chú ý nghe vì tính
cách khả tín và trung thực của nó, từ
khâu kế hoạch cho đến lượng giá Trong khâu
kiểm tra, tôi đích thân đến nhà thăm hỏi từng
bà con mới mổ mắt. Hai câu hỏi được đạt ra:
Bà con có phải trả lệ phí không?
và Bà con có trông thấy rõ sau khi mổ
mắt? Câu trả lời thứ nhất của bà con là
không, câu thứ hai là có. Trong năm
chục năm làm công tác thiện nguyện, dù
lớn hay nhỏ, tôi đều nghiên cứu tính cách khả
thi trước khi đầu tư vào dự án. Trên đường
về, tôi phòng xa hỏi ông chủ tịch hội Giúp
Người Mù-USA, trước sự hiện diện của nữ nghệ sĩ Phương Thư:
- Tỉnh tôi hãy còn nhiều ngọn đèn dầu chưa
được thắp sáng. Nếu tôi bỏ ra 50%, Hội có thể
giúp 50 %?
- Hội sẵn sàng.
Nhớ lại câu nói năm xưa của ông Hội Trưởng,
ngày 27/3/08, tôi đánh bạo gõ cửa Hội tại
trụ sở mới, đường Parrott. Ông vui vẻ đón tiếp
tôi như người thân lâu ngày không
gặp. Sau khi tôi trình bầy lý do, ông
cho biết:
- Hiện nay, hoạt động của Hội bị giới hạn về ngân sách,
nhưng anh cần bao nhiêu?
- Tôi cần 8000 USD, nhưng chỉ yêu cầu Hội giúp cho
1/2 như anh đã hứa trước đây.
- Anh vui lòng sang gặp cô Anh Thư, VN Help, để lấy chi
phiếu, văn phòng VN Help cũng ở gần đây thôi.
Thông thường, tư nhân ký chi phiếu tặng hội
từ thiện; nhưng lần này thì ngược lại, Hôi
ký tặng tư nhân. Thay vì Hội
(bên A) ký hợp đồng với sở Y Tế (bên B) như lần
trước, lần này Nhóm sẽ ký hợp đồng thẳng với Sở để
"có quyền" theo rõi việc làm của Sở.
Cầm chi phiếu 4000 USD đề tên tôi, tôi vui mừng
vì vấn đề đã được giải quyết 50%. Còn
một nửa, tôi vẫn chưa biết xoay sở ra sao. Kêu gọi
bạn bè họ hàng đóng góp, tôi hơi ngại
vì trước đây tôi đã từ chối sự đóng
góp của họ. Trong lúc tôi đang rầu rĩ, một
bà "Việt kiều" hân hoan khoe biên lai mới trả tiền
5000 USD cho dịch vụ hút mỡ bụng. Tôi ước gì
có được 4/5 số tiền đó. Tôi không
dám nghĩ thêm vì càng ước mơ, tôi
càng thất vọng. Thôi, chỉ còn cách duy
nhất là tự lực cánh sinh, thắt lưng buộc bụng. Mỗi
tháng, tôi chừa môt ít tiền trong số lương
hưu nhỏ bé. Trước mắt, tôi cắt bỏ tức thời 3 khoản
chi hàng tháng dưới đây:
- tiền thuê điện thoại di động: 30 đ
- tiền xăng (thay vì lái xe, tôi đi bộ hoặc xe
buýt):100
đ
- giảm tối đa tiền chợ: 200 đ
Tôi nhịn ăn, nhịn mặc, nhịn bất cứ gì có thể nhịn
được, miễn sao có tiền gửi về. Chậm trễ ngày
nào chỉ gây thêm đau khổ ngày ấy cho đồng
bào mù lòa tại quê nhà, tôi vội
i-meo cho Nhóm: "Có tiền rồi, Nhóm có thể
ký hợp đồng ngay với sở Y Tế" .
C) Thực hiện
Mặc dầu là công tác thiện nguyện,
chính quyền Huyện buộc phải có giấy phép và
duyệt danh sách những người được mổ. Có lẽ, họ sợ
rằng số tiền trợ giúp là của Rô-ma hay của khối
8406 . Thủ tục quả là quá nhiêu khê
và rườm rà, nhóm chúng tôi phải đợi 3
tuần mới có giấy phép (c). Để có danh
sách cụ thể trình Huyện, chúng tôi
cùng đi với bác sĩ Vũ, ủy viên hội Hồng Thập Tự Nam
Định, đến từng trạm y tế xã thuộc 2 huyện. Đoàn
ngựa sắt rong ruổi từ thôn này sang làng
khác, mồ hôi chảy dòng trên trán giữa
lúc thời tiết lạnh căm. Tuy vất vả mà vui khi nhìn
thấy nụ cười hy vọng hé nở trên môi đồng
bào. Đoàn đã dừng lại khám mắt cho
đồng bào tại 20 trạm y tế xã thuộc huyện Xuân
Trường và 26 trạm thuộc huyện Giao Thủy. Nhóm phải
trả tiền thuê đài phát thanh để phổ biến tin tức
cũng như thuê trạm xá để khám mắt cho bà
con, thời buổi này cái gì cũng tiền!
Kết quả là huyện Xuân Trường có 60 bệnh nhân
mù lòa vì bị đục thủy tinh thể, huyện Giao Thủy
có 55. Tổng cộng 2 Huyện: 115.
E ngại tôi quá lo lắng về chuyện thiếu hụt tiền bạc (
trước dự trù 100 ca mổ, nay lên tới 115), 2 nhà
tài trợ địa phương TS Bùi Đức Nùng tự nguyện
đóng góp 10 ca, và bà Têrêsa
Yêm 5 ca, cả 2 đều thuộc nhóm thiện nguyện Sơn Nam.
Cảm ơn tấm lòng vị tha bao la, sự hy sinh rộng lớn của
các anh chị, trong khi đồng lương tháng nhỏ bé của
quý anh chị chỉ bằng 1/50 tiền hút mỡ bụng của
bà Việt kiều.
Sau khi danh sách được duyệt, ngày 8/7/08
Nhóm thuê xe đò chở 15 người, gồm 7 bệnh nhân
thuộc xã Xuân Tiến và 8 bệnh nhân thuộc
xã Xuân Thượng lên bệnh viện Mắt tỉnh Nam
Định. Nhóm cũng vận động được 5 sinh viên
ngành y tình nguyện đến săn sóc cho bệnh
nhân trong suốt thời gian điều trị. Chỉ trong 2 tuần đầu,
40 người đã được giải phẫu mắt theo phương pháp
ECCE. Các bác sĩ mắt cũng như y tá đều tận
tình cứu chữa người bệnh, bây giờ họ mới hiểu rằng, đồng
tiền tài trợ không phải là của Rô-ma,
mà là mồ hôi nước mắt của đồng bào
thân thương trong cũng như ngoài nước. Trong đợt mổ
mắt đầu tiên, có tên các cụ:
- Cụ Mai Thị Hợi 85 tuổi, quê quán xóm 6, xã
Xuân Tiến. Cụ ông nguyên là trùm
giáo họ, đã mất. Hiện nay cụ sống với con
trai. Cả đời lam lũ vất vả, nay cụ được đi mổ lần này, cụ
rất mừng, rưng rưng nước mắt.
- Cụ Mai Thị Xứng, 90 tuổi, cùng quê quán. Hai cụ
sinh sống nhờ cấy lúa ở vũng đất hoang ngoài nghĩa địa.
Cụ bà mừng rỡ khi được Nhóm đưa cụ lên Tỉnh mổ.
- Cụ Bùi Thị Tiên, 69 tuổi, quê quán
xóm 10, xã Xuân Tiến. Trước đây, cả 2
ông bà làm nghề đóng cối xay. Cụ
ông mất, cụ bà ở nhờ các con. Hoàn
cảnh kinh tế quá khó khăn, cụ không hy vọng
gì trông thấy các con, dù chỉ một lần.
Nay được đi mổ, cụ kể như một phép lạ.
Biết bao nhiêu mảnh đời tang thương vì mù!
Cảm động hơn cả là trường hợp em Lê Thị Mùi, 30
tuổi, mồ côi cha từ nhỏ, quê ở Trà Trung, bị hỏng cả
2 mắt hơn 10 năm nay. Em đã tự vẫn 5 lần, nhưng đều được
bà con cứu sống. Ngoài chi phí giải phẫu,
Nhóm tài trợ thêm 2 triệu VNĐ để mua nhãn
mắt tốt tặng em. Sau khi phẫu thuật thành công, em
trở nên xinh xắn, duyên dáng lạ thường. Được
hỏi về dự định tương lai, em trả lời: "Cháu sẽ đi lấy
chồng". Chỉ cần một số tiền nhỏ bằng 1/25 chi phí
hút mỡ bụng của bà Việt kiều, chúng ta có
thể cứu vớt một đời con gái.
Trong vòng 2 tháng, bệnh viện Mắt đã thực hiện
xong 115 ca giải phẫu thay vì kéo dài tới cuối năm
như dự trù. Tất cả đều sáng mắt và
bình an trở về làng.
Cuối năm nay, đoàn dự tính sẽ đến thăm từng nhà
vào dịp lễ Giáng Sinh.
*
Thay mặt cho 115 đồng bào vừa mới được sáng mắt tại 2
huyện Xuân Trường và Giao Thủy, tôi dâng lời
cảm tạ tới hội Giúp Người Mù -USA và nhóm
thiện Nguyện Sơn Nam. Nếu không có sự giúp đỡ
tận tình của qúy vị, cuộc đời của 115 người mù
quê tôi vẫn là những đêm đông dài
dằng dặc.
Với dự án này, tôi hy vọng nạn mù lòa
tại 2 huyện quê tôi sẽ được xóa sạch. Dự
án này cũng là dự án cuối cùng kết
thúc 50 năm làm công tác thiện nguyện của
tôi.
Bùi Đức Hợp, PE
(a) Mỗi lần đi kiểm tra, tôi đều mang theo dụng cụ thử đường, mỡ
trong máu, máy đo áp huyết.
(b) Khác với huyện Giao Thủy, huyện Xuân Trường
không phổ biến trên đài.
(c) Vì không có tư cách pháp
nhân, Nhóm phải nhờ hội Đồng Hương Nam Định đứng ra xin
giấy phép.