Sứ Giả Tình Thương

Hồi Ký của AH Bùi Đức Hợp - Tập 2

Chương 11: Đạo Baha'i, một ước mơ tôn giáo
Đây không phải là tình cờ mà là cái duyên đưa đẩy tôi đến việc tìm hiểu đạo Baha’i.  Phát xuất từ Ba Tư vào thế kỷ 19, một tôn giáo chưa được nhiều người biết đến với tổng số tín đồ 7.1 triệu trong 6 tỷ người trên thế giới, nhưng giá trị mặc khải của nó lớn lao  “một Thượng Đế, một tôn giáo, một nhân loại” và cách quản trị giáo hội của nó phù hợp với lý tưởng của thời đại chúng ta.
* * *
Thời niên thiếu, tôi đã chứng kiến  vụ lương giáo đánh nhau.  Khi vô nam, tôi lại phải chứng kiến một lần nữa những vụ xung đột giữa Phật Giáo và Công Giáo.  Thập tự chiến đẫm máu giữa Công Giáo và Hồi Giáo vào thế kỷ XV để lại vết nhơ cho nhân loại.  Trong thời đại chúng ta không biết bao nhiêu xung đột tôn giáo bột phát: Ấn Giáo và Hồi Giáo tại Ấn, Hồi Giáo và Do Thái Giáo tại Palestine, một nhóm Hồi Giáo tại Algeria tàn sát những vị thừa sai Thiên Chúa Giáo.  Mới đây tại Kosovo, người gốc Albania tấn công người Serbia khiến 18 người chết và hàng trăm người bị thương, nhiều nhà cửa và tu viện bị đốt cháy.  Ngay các phe nhóm trong cùng một tôn giáo cũng giết hại lẫn nhau như tại Belfast, Ái Nhĩ Lan giữa  Tin Lành và Công Giáo, tại Iraq giữa phe Shi’i và Sunni của Hồi Giáo.
Bạo lực tàn sát xẩy ra khắp mọi nơi, còn đâu là lời dạy “Tư,ụ bi, hỷ, xả” của đức Phật, của đấng Cứu Thế  về tình yêu tha nhân “Ai tát má bên phải, hãy để cho họ tát má bên trái, ai xin áo choàng ngoài, hãy cho họ áo lót .”
Càng về già, tôi càng đắm mình trong suy tư tôn giáo.  Về Thiên Chúa Giáo,  niềm suy tư được thể hiện qua bài viết “Đâu là bến bờ hạnh phúc”, “Khoảng trống, đong đầy”; về Phật Giáo, qua bài “Cực mà vui”; về đạo Tổ Tiên, qua bài “Ông Trời trong tín ngưỡng dân tộc”; về Hồi Giáo, qua bài “Một vài nét son của Hồi Giáo”, và các tôn giáo khác,  (X. phụ chương 11.1 – 11.5).  Có cùng một mẫu số chung “ Tình yêu”, các tôn giáo có thể ngồi lại với nhau để tìm ra giải pháp cho vấn đề.  Đối thoại liên tôn, cầu nguyện chung với nhau như hiện nay đang làm chỉ là bước đầu, vấn đề còn phải đi xa hơn nữa để có một nền hòa bình thế giới, anh em bốn bể coi nhau như một nhà như lời dạy của đức Khổng Tử.
Một Thượng Đế: Hầu như tất cả các tôn giáo lớn, kể cả đạo thờ cúng tổ tiên của Việt Nam, đạo Cao Đài, đều có chung một đấng tối cao, đấng quyền phép vô cùng, đầy lòng yêu thương loài thụ tạo:
Sabean, đấng Melchizedek, 5000 năm TTL
Ấn Độ giáo, đấng Krishna, 2000 năm TTL
Do Thái giáo, đấng Môi sen, 1300 năm TTL
Bái Hỏa giáo, đấng Zoroaster, 1000 nămTTL
Phật giáo, đức Thích Ca, 560 năm TTL
Thiên Chúa giáo, Chúa Giê Su,  năm đầu TL
Hồi giáo, đấng Mohammad, năm 622
Babi, đấng Bab, năm 1844
Baha’i, đấng Baha’u’llah năm 1863
Những thánh thư của các vị thiên sai do môn đệ chép lại hoặc do các Ngài trực tiếp ghi  gồm 2 phần:
1) Chân ly ùdo Thượng Đế mặc khải, có giá trị tuyệt đối cho mọi thời đại.
2)   Lề luật, giáo điều do vị thiên sai suy niệm nhằm rao giảng và duy trì những điều đã được mặc khải.  Chúng phù hợp với trình độ hiểu biết của loài người vào một thời kỳ nhất định.
Tùy theo nhu cầu cứu độ, Ngài sẽ cử thiên sai mới xuống thế, nhưng chân lý muôn đời, muôn thủa vẫn là một “Kính Trời và yêu người” .
Một tôn giáo: Tất cả tôn giáo trên thế giới đều có chung một nguồn gốc thiêng liêng, đều do Thượng Đế mặc khải ở những nơi và những thời đại khác nhau tùy theo nhu cầu cứu độ và trình độ tiến hóa của loài người.  Nhưng tại sao lại nẩy sinh nhiều tôn giáo phe phái chống đối lẫn nhau suốt 7000 năm lịch sử  kể  từ khi loài người ý thức được đấng sáng tạo?  Do trình độ nhận thức giới hạn, do bức màn vô minh bao phủ, mỗi  giáo hội đều tự đạt ra lề luật riêng và tự cho tôn giáo mình là con đường cứu độ duy nhất, giáo tổ mình là vị tiên tri cuối cùng.  Những thành kiến trên ngăn cản sự thống nhất các tôn giáo, không dễ gì một sớm một chiều có thể xóa bỏ.
Một nhân loại: Cách đây vào khoảng 2 triệu năm, thời đại băng hà, tổ tiên loài người đã xuất hiện.  Do địa lý, phong thổ, khí hậu cách biệt, thế giới đã sản sinh không biết bao nhiêu chủng tộc, sắc tộc, màu da, hình thù, tiếng nói, văn hóa khác nhau.  Như đức Phật dạy: “Không có đẳng cấp trong dòng máu cùng đỏ, không có sự khác biệt trong nước mắt cùng mặn”, tất cả đều là  con chung một Cha, là anh chị em trong một đại gia đình thế giới.  Sự thống nhất thế giới là giai đoạn cuối cùng trong cuộc tiến hóa của nhân loại tới chỗ trưởng thành.
Phước thay! thế kỷ 19 đã xuất hiện  một thiên sai mới của thời đại, có khả năng hòa hợp mọi tôn giáo.  Đó là đấng Baha’u’llah của đạo Baha’i.  Sách vở Đông cũng như Tây đã viết nhiều về sự nghiệp, thân thế của Ngài, tôi chỉ xin tóm lược:
Baha’u’llah (1817- 1892)  sinh tại Ba Tư, một nước lấy Hồi Giáo làm quốc giáo.  Ngài đến để làm sống lại lòng tôn kính của con người với Thượng Đế và tình yêu của Thượng Đế dành cho loài người và đưa nhân loại lên một mức độ mới về phát triển tâm linh.  Giống như các tôn giáo lớn khác, lịch sử khởi đầu của đạo Baha’i là sự đàn áp, hàng nghìn người đã tử vì đạo.  Đức Giáo chủ là một tù nhân và bị đi đầy biệt xứ gần 40 năm.
Đạo Baha’i lôi cuốn mọi người thuộc đủ mọi chủng tộc, sắc tộc, chính trị, văn hóa khác nhau trên toàn thế giới.  Thông điệp của Đạo đem lại đời sống mới cho tôn giáo.  Một cộng đồng đa diện đang lớn mạnh đã chứng minh sự thực về một trong những điều dạy căn bản của Đạo là “Trái đất chỉ là một quốc gia và nhân loại là công dân của nó”.
Những hệ luận sau đây được rút ra từ giáo lý đã được mặc khải:
- sự tìm hiểu chân lý một cách độc lập đòi hỏi con người phải cố gắng nhiều hơn là chấp nhận một đức tin mù quáng do người khác giảng dạy.
- Giáo dục phổ thông bắt buộc để mọi người có một kiến thức căn bản giúp cho họ tìm hiểu chân lý một cách độc lập.
- Sự bình đẳng giữa nam và nữ.
- Xóa bỏ sự chênh lệch giàu nghèo quá đáng.
- Sự hòa hợp thiết yếu của khoa học và tôn giáo, tôn giáo chân chính và khoa học không bao gìơ mâu thuẫn với nhau.
- Kiến tạo nền hòa bình thế giới.
Để tìm hiểu lối sống đạo của người Baha’i, tôi có cơ duyên được thăm 3 trung tâm Baha’i ở: Canberra (thủ đô Úc), Sydney (Úc) và San Jose, CA (Mỹ).
Canberra: Trung tâm tọa lạc tại số 18 Kickey CT, Weston, trên ngọn đồi khá bằng phẳng.  Tôi đi thẳng vào trung tâm,  may mắn gặp ông John Burnet, quản lý viên kiêm làm vườn, cắt cỏ.  Ông hướng dẫn tôi đi thăm phòng họp, phòng triển lãm, nguyện đường.  Trên tường nhà nguyện không treo ảnh tượng,  ngoại trừ ngôi sao 9 cánh với dòng chữ “Ya Baha El Abha” có nghĩa là “vinh quang trên mọi vinh quang”.  Du khách cũng như tín đồ không phải cởi giày dép khi bước vào thánh đường, ghế ngồi không có chân quỳ.  Trong buổi cầu nguyện, tín đồ đọc thánh kinh, thánh thư, lời dạy của Baha’i cũng như của các tôn giáo khác bằng ngôn ngữ gốc hay bằng Anh ngữ.  Giữa bàu không khí chan hòa tình huynh đệ, tôi mở đầu cuộc đối thoại.
-Trước đây, ông theo đạo gì?
-Tôi theo đạo Chúa, giờ đây là Baha’i, tôi làm việc ở đây với tính cách tự nguyện.
-Cuối tuần có lễ không?
-Theo niên lịch của đạo, mỗi năm có 19 tháng, mỗi tháng có 19 ngày.  Cứ 19 ngày một lần, tín đồ đi lễ một lần để học đạo và hành đạo.  Ngoài “lễ 19 ngày”, cuối tuần cũng có những buổi sinh hoạt chung để mọi người tham gia các hoạt động xã hội công ích.
-Còn việc trai giới như thế nào?
-Cứ vào tháng thứ 19 (đầu mùa xuân), mọi tín đồ chỉ được ăn uống khi mặt trời chưa mọc, và ăn uống trở lại khi mặt trời lặn.  Mục đích là thanh tẩy tâm hồn.
Ngoài ra, ông còn cho biết, người Baha’i mỗi ngày cầu nguyện 3 lần (sáng, trưa, và tối), bất kỳ ở đâu.
-Ngân khoản ở đâu để điều hành trung tâm và các dịch vụ khác?
-Do các tín đồ tự nguyện đóng góp.
Câu hỏi chót mà tôi muốn đề cập là muốn trở thành Baha’i, phải chịu những nghi lễ, thủ tục gì?
-Trước tiên là phải đủ 15 tuổi là tuổi có trình độ nhận thức trưởng thành, sau là tin nhận có đấng Thượng Đế tối cao và giáo lý của đạo Baha’i.  Ngoài ra, ông cũng cho biết không có nghi thức rửa tội hay xưng tội, không xưng tội với người đời, chỉ ăn năn với Thượng Đế.
Khi bắt tay từ giã ông, tôi trộm nghĩ rằng tôn giáo này đã khéo kết hợp những tinh hoa của các tôn giáo khác, nhưng trên đời không có gì là tuyệt đối, là bất khả ngộ, là bất di bất dịch cả.
Sydney: Để có thể thăm viếng đền Baha’i tại đây, một trong 6 đền đồ sộ nhất thế giới, tôi phải hủy bỏ chuyến bay từ Canberra- Sydney và đi sớm lên Sydney một ngày.  Mặc dầu tuổi già, tôi lúc nào cũng muốn thử thách ý chí và hành động “muốn là làm”.  Mười giờ sáng ngày 30-1- 04, tôi đã có mặt tại đền.   Đền tọa lạc tại 173 Mona Vale Rd, Ingleside, trên khu đất  rộng 12 mẫu tây, kiến trúc vòm, 9 mặt, cao 39.6 m, đường kính 40 m.  Bao quanh đền là các trung tâm sinh hoạt như nhà thông tin, phòng hội họp, tiệm sách v.v.  Người đầu tiên mà tôi được hân hạnh tiếp xúc là cô hướng dẫn người Ấn.  Cô cho biết trước đây cô là tín đồ Thiên Chúa, cô không cảm thấy sai trái gì khi bỏ đạo Chúa, theo đạo Baha’i.  Sau đó, cô đưa tôi vào gặp bàVal De Nadal, phối trí viên của Hội Đồng Tinh Thần quốc gia.  Bà tiếp tôi trong bàu không khí thân tình tại phòng khách trang trí lịch sư,ỉ có trà thơm và bánh ngọt.  Tôi tự giói thiệu tôi là người Công Giáo , tôi rất bồi hồi xúc động khi được biết tôn chỉ của đạo Baha’i “Một Thượng Đế, một tôn giáo, một nhân loại”.  Tôi xin phép được đi thẳng vào vấn đề:
-Thưa bà, xin bà cho biết cách tổ chức của giáo hội Baha’i.
-Mỗi làng hoặc thị xã có tín đồ từ 9 người trở lên và trên 21 tuổi bàu ra một Hội Đồng Tinh Thần Địa Phương bằng cách bỏ phiếu kín, không được vận động, ứng cử hoặc tiến cử.  Theo cùng một thể thức như trên, các đại biểu từ các tỉnh bàu ra 9 vị trong Hội Đồng Tinh Thần Quốc Gia.  Số đại biểu các tỉnh căn cứ trên số tín đồ mỗi tỉnh.  Cứ  5 năm một lần, các ủy viên của tất cả Hội Đồng Tinh Thần Quốc Gia bàu ra 9 ủy viên của Tòa Công Lý Quốc Tế, trụ sở đạt tại Haifa, Do Thái.  Tóm lại, việc quản trị giáo hội dựa trên 2 nguyên tắc: Dân Chủ và Thống Nhất.
-Đạo Baha’i có người xuất gia tu hành không?
-Đạo không có chế độ tu sĩ.  Mỗi tín đồ phải tự tu cho chính mình, bằng cách học hỏi giáo lý Baha’i và giáo lý của các tôn giáo khác.
-Thưa bà, Đạo quan niệm thế nào về Thiên Đường và Địa Ngục?
-Chúng tôi quan niệm Thiên Đàng và Địa Ngục là trạng thái tâm hồn của con người, chứ không phải là cõi nào sâu dưới lòng đất hay ở trên trời cao vút.  Sống trong tinh thần thông công mật thiết với Thượng Đế và tình yêu say đắm với tha nhân là Thiên Đường, còn sống trong hận thù, xa rời Thượng Đế là Địa Ngục.
Thật bất ngờ! quan niệm này lại phù hợp với những suy tư của tôi vào đầu thập niên 90.  Một luồng điện tâm linh xẹt qua khiến tôi rùng mình, kính sợ .
Sau cùng, bà đưa cho tôi giấy ghi danh gia nhập đạo, tôi từ chối.
???
-Tôi tin ở tình yêu Thiên Chúa và cảm nghiệm được tình yêu đó trong cuộc sống.  Mặc dầu đầy rẫy tội lỗi trải dài suốt lịch sử Giáo Hội, Công Giáo đã sản sinh không biết bao nhiêu bậc Thánh làm minh chứng hùng hồn cho tình yêu vô biên của Thượng Đế dành cho loài người.
Tuy vậy, tôi hứa sẽ làm bất cứ gì trong khả năng để đem tin mừng Baha’i cho nhiều người muốn tìm hiểu Đạo.  Bà có nhờ tôi dịch sang Việt ngữ tập sách nhỏ mang tựa đề “The Baha’i Faith”.  Tôi đã dịch xong khi về Mỹ và chuyển tới bà ngày 15-3-04, (X. phụ chương 11.6).  Sự say mê “truyền giáo” của tôi khiến bà phải kinh ngạc.  Trong thư mới đây, có đoạn viết:  “...you must be sent from God...”.
San Jose: Bề ngoài trung tâm giống như một nhà thờ không có thánh giá trên nóc, nếu không có tấm bảng nhỏ “Baha’i center” gắn trên cỏ, tôi không tài nào tìm ra.  Trung tâm tọa lạc tại 945 Willow St.  Đúng 10 giờ sáng ngày chủ nhật 15-2-04, tôi đến dự buổi sinh hoạt (không phải là buổi lễ)  khoảng chừng 50 người kể cả trẻ em, đủ mọi quốc tịch gốc như Mỹ, Canada, Iran, Irac, Ấn v.v., đúng là một đại gia đình nhân loại thu hẹp.  Buổi họp gồm đàn hát, báo cáo công tác, sau cùng là thuyết minh và chiếu slide “seven valleys” .  Thật là bất ngờ, tôi được tiếp chuyện với cô Minh, một tín đồ gốc Việt  có 30 tuổi đời, 15 tuổi đạo.
Qua cuộc tiếp xúc, tôi được biết, đạo Baha’i du nhập vào Việt Nam năm 1954 do bà Shirin Fozdar, người Ấn.  Đạo Baha’i trên phương diện pháp lý được hoạt động tự do bởi nghị định 1950/NV của Thủ Tướng chính phủ.   Hội Đồng Tinh Thần Quốc Gia Việt Nam đầu tiên được thành lập ngày 28-4-1964.  Tính tới năm 1971, 459 Hội Đồng Địa Phương đã được thành lập trên toàn quốc với trên 100,000 tín đồ.
Về tình hình giáo hội hiện nay tại quê nhà, cô cho biết: “Tuy chưa được chính quyền cho phép chính thức hoạt động, nhưng tín đồ vẫn cử hành thánh lễ tại gia, số tín đồ ngày nay đã lên tới 200,000.”
Cuộc trình chiếu slide vừa kết thúc.  Ánh đèn phòng hội vụt sáng như báo hiệu mặt trời chân lý đã ló dạng trên nền trời.
* * *
Khác với các vị thiên sai khác, chúa Giê su có một ngôi vị đặc biệt  “Ngài là con Thiên Chúa, giáng thế làm người”.  Nếu tách rời phần lề luật, nghi lễ phục vụ của các giáo hội Thiên Chúa Giáo đã thiết lập trong gần 2000 năm , giáo lý Baha’i không khác gì với kinh thánh Tân Ước.
Với giáo lý mặc khải, đạo Baha’i đã trở thành một tôn giáo có nền tảng chung cho các tôn giáo, nó phù hợp với nhận thức tâm linh của thời đại mới.
Ước gì các nhà lãnh đạo tinh thần, các giáo chủ của các tôn giáo trên thế giới được ơn trên soi sáng nhận ra rằng thống nhất tôn giáo là ý muốn của Thượng Đế.
Và biết đâu 1000 năm sau, các nhà thờ, chùa chiền, thánh thất, đền đài sẽ là nơi duy nhứt thờ phượng Thượng Đế, nơi hiệp thông của tình yêu.
Lúc đó, hòa bình sẽ ngự trị trên hành tinh Trái Đất như lời Thánh Thư đã rao giảng “Trái Đất chỉ là một quốc gia mà nhân loại là công dân của nó”.
Xem tiếp
Phụ Chương 11.1: Đâu là bến bờ hạnh phúc