Sứ Giả Tình Thương

Hồi Ký của AH Bùi Đức Hợp - Tập 2

Phụ Chương 12.8: Montreal trong mắt tôi

Với dân số 3.4 triệu, Montreal là thành phố đông dân nhất của tỉnh bang Quebec (7.5 triệu), đông thứ nhì của Canada* ( 31.6 triệu), chỉ sau Toronto (4.7 triệu). Từ lâu , tôi mong ước tới đó để thưởng thức cái không khí của một đô thị Âu châu, nói tiếng Pháp mà không cần bay qua Đại Tây Dương.
*
     Từ San Jose, tôi bay sang New Orleans, ở lại ít ngày để thăm người xưa chốn cũ.  Sau đó chúng tôi bay thẳng lên New Jersey để thăm công trường xây cất đài kỷ niệm 9/11 World Trade Center.  Từ New York, chúng tôi đáp xe lửa Am trak đi Syracuse.  Ngày hôm sau, chúng tôi lái xe theo xa lộ 81 của Mỹ và 401, rồi 40 của Canada trực chỉ Montreal.
     Montreal được bao quanh bởi hai nhánh của sông St Laurent, chảy từ tây (Đại Hồ) sang đông (Đại Tây Dương). 
     Thời tiết đi từ lạnh buốt tới mát dịu.  Tháng 11, nhiệt độ xuống 0 độ, một đôi khi tuyết còn rơi vào tháng năm.  Bạn tôi chạy đua với thời tiết  mùa đông xúc tuyết, mùa hè cắt cỏ.  Cũng vì thời kỳ băng giá kéo dài, nên đường xá tại đây mau hư hỏng.  Mùa hè rơi vào tháng 6, 7, và 8, thời tiết ấm áp, nắng chói chan, nhưng lạnh về đêm.  Mùa thu ngắn ngủi.  Đi bô quanh công viên Maison neuve hay bên hồ Beaver, nhìn cây phong đổi mầu, lá khô bay theo gió, bạn mới cảm nghiệm cái buồn man mác trong bài Ao thu của Nguyễn Khuyến:
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo
     Montreal có nhiều danh lam thắng cảnh, thỏa mãn mọi thị hiếu của du khách.  Thích tìm tòi nghiên cứu, bạn có thể thăm viếng nhiều viện bảo tàng nổi tiếng như bảo tàng mỹ thuật, bảo tàng nghệ thuật đương thời, viện bác cổ và lịch sử, trung tâm nghiên cứu hành tinh, viện bảo tàng sâu bọ v. v.  Say mê nghệ thuật, bạn bị tràn ngập bởi những thánh đường cổ kính với kiến trúc gothic như Christ Church Cathedral hoàn tất năm 1859, những vương cung thánh đường đồ sộ như Basilique Notre Dame, và các nhà nguyện như Notre Dame de Secours trong đó tượng Đức Bà được coi như phép lạ, mất đi rồi lại tìm thấy sau những biến cố hỏa hoạn, đánh cắp.  Là kiến trúc sư, mời bạn ghé thăm trung tâm Kiến Trúc gồm đầy đủ tài liệu, họa đồ tranh ảnh sưu tầm từ thế kỷ 15 tới giờ.  Để thư giãn hơn, chúng ta cùng thả bộ quanh vườn Bách Thảo rợp bóng cây xanh với 22,000 chủng loại thực vật, vườn Tàu với thác nước cao 9m, hay vườn Nhật với cá vàng tung tăng bơi lội.
     Ba thắng cảnh nổi bật hơn cả là:
-Công viên Núi Hoàng Gia (Parc du Mont Royal): Núi này nằm giữa thành phố, do thủy thủ người Pháp có tên Jacques Cartier khám phá năm 1535. Từ đỉnh, du khách có thể nhìn toàn bộ thành phố và dòng sông St Laurent, ánh đèn quyện ánh sao lấp lánh về đêm, tạo nên một cảnh giới nửa tiên nửa tục.
-Thánh đường St Joseph (Oratoire St Joseph): Thánh đường nhiều tầng tọa lạc trên đồi cao, là một trong những vương cung thánh đường đồ sộ nhất trên thế giới, do cha Andre’ khởi công năm 1904 và hoàn tất năm 1967 .  Mộ cha được chôn cất nơi đây, riêng trái tim cha được bảo quản và trưng bày cho khách thập phương chiêm ngưỡng.  Cha được coi như người chũa lành mọi bệnh tật qua sự cầu bầu của thánh cả Giu se.  Âm thanh huyền diệu vang vọng từ dàn chuông khổng lồ gồm 56 chuông lớn  như muốn đánh động tâm linh hơn 2 triệu khách hành hương hàng năm, từ mọi nơi trên thế giới đổ về .
-Công viên thế vận hội (parc olympique):  Công viên rộng 46 mẫu tây, là nơi tổ chức thế vận hội 1976.  Điểm nổi bật là đài quan sát cao 175m, cao nhất thế giới.  Du khách được vận chuyển lên đỉnh bằng xe cáp, từ đó có thể quan sát cảnh vật chung quanh trong tầm nhìn 80 km.  Trong công viên có khu sinh vật  mái vòm (biodome) chứa nhiều chủng loai động thực vật miền nhiệt đới, ôn đới, hàn đới, cũng như  Bắc C ực.
     Dân cư  gốc Pháp chiếm 80%, còn lại 20% là các sắc dân khác. Đó là lý do khiến nhà cầm quyền Quebec đòi tự trị, tách rời khỏi Canada, nhưng thất bại sau nhiều lần trưng cầu dân ý.  Khoảng 20,000 người Việt cư ngụ, tuy chưa có khu thương mại riêng như phố Tàu, nhiều tiệm ăn Việt nổi tiếng trong đó có nhà hàng Hương Quê mà các AHCC thường tổ chức họp mặt tất niên.  Hai ngôn ngữ chính được sử dụng là Anh và Pháp,  chữ Pháp được dùng trên các biển báo lưu thông, bảng quảng cáo v. v. Người ta có thể ví Montreal là một thành phố mà chủ nhân là người Pháp nhưng lối sống mang kiểu cách Âu châu nhất là Anh quốc.  Về báo chí, có 4 tờ báo ngày trong đó 3 tờ: La Prress, Le Devoir, Le Journal de Montreal viết bằng tiếng Pháp, ngoại trừ tờ The Gazette bằng Anh ngữ.
Ngoài những quán cafe’ vỉa hè tương tự như cafe’ de Flore hay cafe’ des deux Magots trên đại lộ St Germain của Paris, Montreal còn tạo vẻ duyên dáng riêng cho mình bằng những đại lộ muôn màu, những hẻm quanh co, thánh đường gothic, hầm rượu bia, nghệ sĩ  lang thang người Bô hê miên và nhất là mốt cắt may thời trang.  Trong công viên, trên đường phố, chỗ nào cũng trồng hoa uất kim hương (tulip) muôn màu, e ấp như những nữ sinh tóc ngắn.
     Tôi thích đi rong chơi trên phố St Catherine, nó chạy ngang qua khu “đao tao”, chụm quanh là những trường đại học, viện bảo tàng, cửa hàng bách hóa, tiệm ăn sang trọng.  Du khách đi lại suốt ngày đêm tấp lập như đường Tự do của Saigòn.
     Lựa một quán cafe’ vỉa hè tương đối  yên tĩnh, có dàn hoa uất kim hương tím, tôi lấy giọng Pháp, gọi một ly cafe’ và bánh croissant.  Cô bồi bàn cũng đáp lại bằng giọng Parisienne, nhẹ nhàng và thánh thót.  Nàng có thân hình thon gọn, mắt xanh biếc, tóc vàng sợi mịn ôm ấp khuôn mặt thanh tú, giống như búp hoa tulip vừa mới chớm nở.  Qua câu chuyện, tôi được biết ông nội nàng gốc Pháp, bà nội gốc Anh, nàng là sinh viên năm thứ ba ban tiếp thị.  Tôi thẫn thờ nhìn nàng như chiêm ngưỡng một bức tranh tố nữ.
     Rue de St Catherine làm tôi nhớ lại khu phố cổ (Vieux Carre’) của New Orleans.  Nhà cửa khu phố cổ kiến trúc theo kiểu Pháp, tương tự như  Saigòn.  Vào dịp cuối tuần, tôi thường ghé cafe’ du monde để thưởng thức  cafe’ gu Pháp và bánh beignet nóng hổi.  Hai câu thơ sau đây của Nguyễn Du đã mô tả cảnh phồn hoa nơi đây:
Dập dìu tài tử giai nhân,
Ngựa xe như nước, áo quần như nêm.
Ngụp lặn trong biển mỹ nhân, thả hồn theo theo tiếng nhạc jazz vang vọng từ con tàu chở du khách xuôi ngược dòng sông Missisippi, tôi nhớ nhà khôn tả.  Saigòn (1959-1979) cũng như New Orleans (1983-1998) là nơi khởi đầu và cũng là nơi chấm dứt “cuộc đời công chức” của tôi.
     Nắng lên cao, phố phường thêm nhộn nhịp, giàn hoa tulip lay nhẹ trước gió xuân, tôi bịn rịn từ giã người đẹp Montreal, cảm ơn nàng đã khơi dậy trong tôi những cảm giác yêu đương thủa 45 năm về trước, mặc dầu chỉ trong khoảnh khắc.
*
     Theo lộ trình cũ, tôi trở về San Jose, khí hậu nơi đây dịu dàng như Montreal, không oi bức như  New Orleans, hay New York.  New Orleans cũng như Montreal, cả hai thành phố đều pha trộn dòng máu Tây, một đằng nói tiếng Pháp, một đằng không.  Montreal lãng mạn và kiêu xa hơn New Orleans  nhiều; tuy vậy, tôi vẫn không chịu nổi cái giá lạnh kéo dài gần 1/2 năm của nó.

bùi đức hợp
xuân 2004

*Canada là nước rộng thứ nhì trên thế giới, chỉ sau Nga
Xem tiếp
Chương 13: Kết từ