Giã từ người tình Moskva

TRẦN ĐỨC HỢP

LGT: Nhà lãnh đạo Trung quốc Đặng Tiểu Bình có câu nói bất hủ “ mèo trắng hay mèo đen , miễn bắt chuột đều được. Nhưng ông đã quên nói phần còn lại “ mèo nào cũng chỉ là mèo”, có nghĩa bản chất của Cộng Sản, dù là tư bản đỏ ở đâu cũng giống như nhau, khó thay đổi. Tuần này bạn đọc xin giới thiệu anh Trần Đức Hợp từ San Diego (CA) đóng góp vài viết về chuyến chuyến đi Moskva, thủ đô nước Nga. Trước đây anh cũng đóng góp bài viết tương tự nhân chuyến thăm viếng thành phố Saint Petersburg. Mời bạn đọc bài viết và thưởng lãm hình ảnh của anh ghi lại trong chuyến đi.

Khó Khăn Ban Đầu Lúc Khởi Hành:

Đường đi qua Nga khó, không khó vì ngăn sông cách núi , nhưng khó vì thủ tục, giấy tờ, rắc rối, nhiêu khê …Tuy chế độ Cộng Sản tại Nga đã xụp đổ từ tháng 8, năm 1991, nhưng thủ tục xin Visa vào Nga khá khó khăn và phức tạp. Trước hết phải có Voucher và Confirmation của khách sạn, trực thuộc và kiểm soát của Bộ Nội Vụ hay Bộ Ngoại Giao Nga , sau đó gửi đơn lên Toà Lãnh Sự Nga ở San Francisco , kèm theo $ 154 USD (cho thời gian 2-3 tuần ) + US Passport đính kèm… Và chỉ khi có Visa trong tay, ta mới đi mua vé máy bay được. Do đó nếu qúa cận ngày hay qúa trễ thời gian, gía vé có thể lên đến trên 2,000 USD là chuyện thường , và du khách nên tránh đi những tháng 6, 7 ,8 giá vé máy bay sẽ tăng thêm 400- 500 USD vì là mùa đông đảo du khách, và mùa học sinh đi nghỉ Hè.

Tôi đã đến thăm Moskva vào đầu mùa Xuân, tháng 5, 2005 bằng hãng máy bay Lufhansa của Đức sau 23 tiếng bay, có ghé chờ đợi tại hai phi trường Denver, Colorado và phi trường Frankfurt, Germany, khởi hành từ San Diego ,miền Nam California, hiền hòa và nắng ấm.

Tổng Quát về Thành Phố Moskva :

Với dân số gần 8.5 triệu người, thành phố Moskva nằm trên một giải đất gần như bằng phẳng , chiều dài 45 Km và chiều ngang 20 Km . Có 11 đường xe điện ngầm chạy hướng Bắc- Nam và một đường xe điện ngầm chạy vòng tròn khu trung tâm Moskva trong đó có 12 công trình xây dựng với kiến trúc độc đáo của từng Ga điện ngầm/ Metro Station, nằm dưới hàng trăm thước đào sâu trong lòng đất. Con sông Moskva với dòng nước hiền hòa , êm đềm, chảy uốn lượn ngang qua khu trung tâm thành phố này. Hàng trăm ngôi nhà thờ Chánh Thống Giáo (Eastern Oxthodox ) trên nóc có những mái vòm, hình dạng giống như củ hành nên rất dễ nhận ra từ xa, nằm rải rác khắp nơi trong thành phố.

Riêng tại Moskva có những công trình và kiến trúc đặc biệt mà những nơi khác trên thế giới không có như : Quãng Trường Đỏ/ Red Square với những ngọn tháp canh và tường thành thời Trung cổ của Điện Kremlin, bên cạnh đó là nhà thờ St Basil the Blessed với những mái vòm đầy màu sắc rực rỡ, gần đó viện bảo tàng do nhà hảo tâm và kỹ nghệ Tretyakov hiến tặng thành phố năm 1892, khu phố cổ Arbats với con đường dành riêng cho khách bộ hành với hàng trăm họa sĩ hành nghề ngay trên đường phố, nhà hát Bolshoi được xây dựng xong năm 1824 vẽ kiểu bởi hai Kiến trúc sư O. Bove và A. Mikhailov, Nhạc viện Tchaikovsky gần đó đã đào tạo những nghệ sỹ dương cầm và vỹ cầm tài hoa, Đại học Tổng hợp Lomonosov ( MGU ) trên đồi Chim Sẻ / đồi Lenin nơi đào tạo và làm việc của nhiều nhà bác học nổi tiếng của Nga và thế giới. Ngoài ra , Quãng Trường Chiến Thắng rộng hàng trăm mẫu bên cạnh là viện bảo tàng Chiến tranh, và sở thú Moskva có những con gấu trắng của miền Bắc cực là biểu tượng cho nước Nga …



Kỷ Niệm 60 Năm Lễ Chiến Thắng Đức Quốc Xã ( 1945- 2005 )

Ngẫu nhiên hay tình cờ mà tôi lại đến Moskva khi chính phủ và Tổng thống Putin ( người Nga đọc là Puchin) của Nga đang chuẩn bị cho buổi lễ chào mừng 60 năm ngày Quân đội Đồng Minh ( Mỹ- Anh –Nga- Pháp-Trung Hoa ) chiến thắng phe Trục ( Đức – Ý - Nhật ). Hơn 50 Vị Nguyên Thủ Quốc Gia khắp thế giới, kể cả phe bại trận đã đến đây , trong đó có G. W. Bush, Chirac, Koizumi, Blair, Schroeder….

Họ đã tham dự Lễ diễn hành tổ chức tại Quãng trường Đỏ , bên cạnh Điện Kremlin. Điều đáng ngạc nhiên là “Tứ Trụ Triều Đình” của Đảng và Chính phủ Cộng Sản Việt Nam là Tổng Bí Thư Đảng Nồng Đức Mạnh ,Thủ Tướng Phan Văn Khải, Chủ Tịch nước Trần Đức Lương , và Chủ Tịch Quốc Hội Nguyễn Văn An đều tốt nghiệp tại Nga thập niên 1960s, và Chính phủ của nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã không được mời tham dự ; riêng hai Tổng Thống nước Cộng Hòa Estonia và Lithunia thuộc vùng Baltics đã khước từ lời mời tham dự buổi lễ này…

Do đó , vấn đề an ninh tại Moskva đã được chuẩn bị thật nghiêm nhặt và nặng nề. Cứ mỗi 50 mét dọc theo Đại lộ Leninski dẫn đến trung tâm thành phố và những trạm Metro, nơi bến xe điện ngầm đều có Công An Nga, và Mật Vụ Đặc Nhiệm “Omon” đứng đầy khắp mọi nơi để kiểm soát Passport của người dân Nga cũng như du khách từ phương xa đến . Không khí tại Moskva thật nặng nề và khó thở …Người dân Nga có vẻ đã quen chịu đựng với lối cai trị trong “ bàn tay sắt” của chế độ Cộng Sản như thời trước năm 1991. Nhưng điều này lại gây sự khó chịu , ngột ngạt, và khó thở dưới con mắt của những du khách đến từ Phương Tây.

Tuy Liên Bang Xô Viết (USSR) đã tự động tan rã và 15 nước Cộng Hòa đã độc lập , nhưng tại nước Nga còn có rất nhiều dân tộc tự trị khác trong lãnh thổ của Nga cũng muốn “ Không Gì Quý Hơn Độc Lập Tự Do “ , nhưng chính quyền Trung Ương của Nga lại không muốn như thế…, nên đất nước này đã xảy ra nhiều vụ tranh chấp và xung đột như ở Chechnia ( nguyên nhân chính là dầu hỏa) , và do đó nơi đây đã xảy ra những vụ khủng bố mà nạn nhân thường là những thường dân vô tội , đàn bà, và trẻ em. Ảnh hưởng của sự tranh giành quyền lực đã thể hiện rõ rệt trong đời sống hằng ngày của người dân tại đây.

Những Chiếc “Bánh Kem” của Stalin :

Nói đến Moskva mà không nói đến 7 chiếc” Bánh Kem” thì qủa là thiếu sót lớn vì đó là biểu tượng của nhà độc tài Stalin, được xây dưng từ những năm 1945 -1953. Đây là 7 tòa nhà chọc trời , được xây dựng do sức lao động , mồ hôi và nước mắt của các tù nhân chính trị Nga và các tù binh chiến tranh Đức bị bắt phải lao động khổ sai để trả nợ chiến tranh . Trường Đại Học Tổng HợpLomonoxop và Bộ Ngoại Giao của Nga cũng là hai trong bảy chiếc “bánh kem” đó. Các bài học của chế độ Stalin như lao động khổ sai, chế độ hộ khẩu, thường trú, tem, phiếu, lương thực …đã được Chính quyền Cộng Sản Việt Nam triệt để đem ra áp dụng cho các quân cán chính Miền Nam sau tháng 4, 1975 tại các trại học tập ,lao động khổ sai khắp Việt Nam, do các quan chức tại Hà Nội đã học tập và áp dụng từ chính sách cai trị của nhà độc tài chuyên chế Stalin …

Người dân Moskva khi nhắc đến những chiếc bánh kem này đều lặng lẽ và bùi ngùi vì chiến tranh thế giới thứ hai ( 1939-1945 ) đã tiêu diệt gần 20 triệu dân và lính Nga, và sau đó khi cai trị Đông Đức họ cũng đã áp dụng những chính sách rất khắc nghiệt đối với người dân Đức. Ngày nay, khi bạn bước vào khu phòng đợi ở phi trường Frankfurt, Đức quốc bạn sẽ cảm thấy ngay cái không khí và tâm trạng của hành khách tại đây. Những ồn ào, náo nhiệt ở những khu đi Tây Âu và Á Châu được thay thế bằng sự im lặng, lạnh lùng, khó thở, đầy đăm chiêu hiện lên trên từng khuôn mặt của từng du khách trở về Nga, và họ luôn mang những chiếc áo khoác da màu đen trên người (vì người dân Nga rất thích mặc áo da màu đen ) .

Ngoài ra, các chung cư kiểu Stalin ở Moskva vẫn còn tồn tại cho đến nay. Trong đó, mỗi hộ gia đình được mua lại từ các nhà đầu tư cá mập và nhà thầu xây dựng ăn cánh với xã hội đen ( Mafia ), với một diện tích trung bình khoảng 40- 100 mét vuông với gía cả rất cao ( 50,000 – 200,000 USD) cho những đơn vị ở khá xa khu trung tâm thành phố ) và so với lợi tức trung bình đầu người hằng năm GPD khoảng 4,000 USD cho mỗi người dân Nga. Điểm đặc biệt là những nhà ở không có phòng khách (Living Room) như ở Hoa Kỳ nên mọi sinh hoạt của gia đình đều tập trung tại phòng ăn và bếp dính liền .



Lời Kết :

Gĩa từ Thành phố Moskva trong đêm khuya để đến Saint Petersburg, tôi đã trải qua những kỷ niệm tuy ngắn ngủi nhưng đầy những biến động do những sinh hoạt kinh tế và chính trị đã và đang xảy ra liên tục tại nơi đây. Người dân Moskovites đã chịu đựng thật nhiều đắng cay và chua xót khi chuyển từ nền kinh tế bao cấp của Xã Hội Chủ Nghĩa qua nền kinh tế thị trường của Tư Bản Chủ Nghĩa, trong đó mọi người đều quay cuồng kiếm tiền để thỏa mãn những nhu cầu vật chất hằng ngày và Tây hương hóa. Cùng lúc đó , sự cứng ngắt của chế độ mới và sự tranh giành ảnh hưởng quyền lực chính trị đã làm người dân ở Moskva chứng kiến nhiều sự thay đổi “ú tim“ trong đời sống hằng ngày. Đạo diễn Pháp gốc Nga là Pavel Longuine đã diễn tả xã hội Moskva sau thời kỳ đổi mới thật tài tình trong phim “ The New Russian Tycơon “ phát hành năm 2004 và đã quay nhiều ngọai cảnh sống động tại Moskva.

Ôi những tham vọng của đời sống như “Tiền bạc, Quyền lực , Chính trị, Tội ác và Con người” đã làm trái tim tôi trở về với bản chất của con người là Hướng thiện và Nhân bản hơn . Bỏ lại sau lưng Moskva, tôi đã giã từ “người tình” không tên trong đêm khuya vắng…