Đi thăm đập nước Hoover Dam gần Las Vegas


Trịnh Hảo Tâm

Ðập nước Hoover Dam cách Las Vegas 30 miles về hướng Ðông Nam và nằm trong vùng Black Canyon của con sông Colorado gần biên giới Nevada và Arizona. Hoover Dam là một công trình kiến trúc vĩ đại nhằm điều hòa lưu lượng nước, ngăn ngừa lũ lụt, dẫn thủy nhập điền tiêu tưới cho hoa mầu và quan trọng hơn hết là cung cấp điện năng cho thành phố sống về đêm Las Vegas và cả một vùng Nam California tưng bừng sức sống nhất là trong giai đoạn khan hiếm dầu hỏa như hiện nay dùng thủy điện thay thế những nhà máy phát điện chạy bằng dầu hỏa.

Một ngày cuối tháng năm, tiết Xuân hãy còn mát mẻ, gia đình chúng tôi 5 người rủ nhau đi Las Vegas vì lâu quá rồi Las Vegas xây nhiều Casino mới hoành tráng xa hoa lộng lẫy mà chúng tôi chưa làm nghĩa vụ... nộp tiền điện thì trong lòng cũng cảm thấy “guilty” ái nái.
 
Rời khỏi quận Cam trong lúc trời vừa sáng, Bolsa hãy còn vắng lặng, chúng tôi dồn nhau trên con trâu già của hãng Toyota có tên là Avalon lên đường trực chỉ ra sa mạc. Thằng con út năm cuối đại học làm tài xế chính, tôi làm tài xế phụ cầm tay lái mỗi khi thằng con buồn ngủ. Ðổ dốc đèo vừa qua biên giới California và Nevada trong sa mạc khô cằn đá sỏi là đã có 3 casino rồi, lại có trò chơi Ride cho con nít nữa chứ! Chúng tôi vào một Casino ăn Buffet cho bữa trưa, nơi đây giá rẽ hơn Las Vegas nhưng đồ ăn thì “tiền nào của nấy” không nhiều lắm, hải sản thì chỉ có tép riu luộc chứ không có càng cua Alaska hay King Crab như ở Las Vegas. Trong lúc cầm dĩa sắp hàng chờ lấy đồ ăn, đứng cạnh tôi là hai ông bà người Mễ cao niên, có lẽ cặp mắt lèm nhèm ông chồng nhè lấy chùm nho giả làm bằng ny long bỏ vào dĩa. Bà vợ thấy vậy la ông một mách bằng tiếng Mễ, ông lấy chùm nho bỏ vào chỗ củ mặt mày tĩnh bơ không thèm nói tiếng nào! Trong Casino rất đông người thoáng nhìn người ta tưởng là người Mễ Tây Cơ nhưng cách ăn mặc quần áo màu mè hơi khác, người ốm hơn, khuôn mặt khắc khổ, nước da xạm hơn, nhiều người để tóc dài buộc làm hai cái đuôi gà. Ðó là những người da đỏ, họ ở những bộ lạc đâu đó vùng Arizona được xe buýt do Casino thuê bao chở đến nhằm làm cho Casino tăng thêm phần xôm tụ, đông khách, thêm nữa họ cũng chơi kéo máy mặc dù chỉ 5 xu, 25 xu nhưng Casino cũng bòn rút được tiền của họ được trong lợi tức 700, 800$ một tháng nhà nước trợ cấp cho người Mỹ...chánh gốc thổ địa  (Native Americans)!

Ăn trưa xong ra xe, thằng con tài xế vì no quá nên lim dim buồn ngủ và đưa chìa khóa xe cho tôi lái. Tôi lên vô lăng vào xa lộ 15 thẳng tấp tận chân trời, mươi phút sau thì tôi cũng không hơn gì nó: đầu lâng lâng, mắt cay xè, cầm tay lái mà tâm hồn phiêu du lãng đãng nơi đâu? Nhấn đại vào nút radio, các đài VN mà tôi thường nghe tôi đã “Set” sẳn, nơi đây không phủ sóng mà thay vào đó là đài Mỹ địa phương, giọng một ông mục sư : “Mỗi ngày, mỗi một giây phút trong đời sống, quý vị đã chuẩn bị linh hồn để sẳn sàng gặp...Chúa hay chưa?” Tôi hoảng quá nhận qua nút CD thì giọng ca tha thiết mượt mà của Ngọc Lan cất lên “Triệu người quen có mấy người thân? Khi lìa đời có mấy người đưa?” Tôi tắt luôn nhạc, ngáp vài cái và cơn buồn ngủ rồi cũng qua nhanh.

ÐƯỜNG VÀO XEM ÐẬP
Còn chừng 15 miles đến Las Vegas thì bên tay mặt có bản chỉ vào “Hoover Dam”. Nghe danh đập đã lâu nhưng chưa có dịp vào xem cho biết tận tường ra sao, lớn nhỏ thế nào? Hôm nay đến đây hãy còn sớm mới 2 giờ chiều nên tôi loan báo cho cả nhà biết là mình vào xem đập và quẹo phải vào con đường có tên Lake Mead Drive số 146 đi khoảng 6 miles đổi qua 215 rồi 515 South đi Boulder City. Tới thành phố nhỏ Boulder City tiếp tục con đường 93 South chạy khoảng 6 miles nữa qua những khúc quanh núi, trên cao nhìn xuống sẽ thấy hồ Lake Mead nước xanh rì và đập Hoover Dam hùng vĩ nằm chắn ngang. Tổng cộng từ xa lộ 15 vào tới đập khoảng 30 miles chỉ mất hơn nửa giờ lái xe.

Ôm khúc quanh đổ dốc núi sẽ gặp Lookout Point là nơi con đường mở rộng ra để du khách dừng xe lại chụp hình vì nơi đây vẫn còn trên cao nhìn xuống đập Hoover hình vòng cung, con đường 93 chạy trên bờ đập cũng theo vòng cung, phiá Bắc là Lake Mead và phiá Nam dưới chân đập là thác nuớc đổ xuống thành con sông Colorado nước chảy cuồn cuộn về phương Nam để đổ ra vịnh California bên đất Mễ Tây Cơ. Sông Colorado nơi đây cũng là biên giới của hai tiểu bang Nevada và Arizona. Bên hữu ngạn là Nevada, tả ngạn là Arizona quanh năm không đổi giờ và dùng giờ Mountains Time, mùa Ðông đi trước Cali một giờ nhưng Hè thì cả hai tiểu bang đều cùng giờ như nhau.

Muốn vào tham quan đập phải đậu xe nơi garage lớn có 459 chỗ đậu gần Tour Center với lệ phí là 5$ một ngày. Nhà đậu xe này mới hoàn tất mùa hè 2002, trước khi xây phải cho nổ núi, dọn đá mới có chỗ xây nhà xe vì nơi đây toàn là núi đá đen không có mặt bằng để xây cất. Khúc đường này mùa hè hay cuối tuần người ta đi đông nên kẹt xe có thể mất gần cả tiếng đồng hồ để đi qua đập và nếu bãi đậu xe đã đầy hay mức độ an ninh báo động người ta sẽ buộc xe cộ phải đi luôn và không cho tham quan. Nhũng xe lớn như  Recreational Vehicle hay xe kéo Trailer phải đậu xe ở bãi đậu phiá bên Arizona. Tôi rẽ trái vào nhà xe rồi cả nhà đi bộ về hướng đâp nơi đây có thang máy và thang cuốn (escalator) đưa xuống tầng dưới, tại đây có quày bán vé (10$ người lớn và 5$ cho trẻ con). Khi đầy đủ một nhóm, hướng dẫn viên sẽ đưa đi tham quan xem video lịch sử và công trình xây đập, đi xem nhà máy thủy điện biến sức nước đổ xuống thành nguồn điện năng bằng những máy turbine khỗng lồ đi xuyên qua các tầng lầu. Hai bên đập phiá dưới vực sâu đều được xây nhà máy điện nhiều tầng lầu nhưng du khách chỉ được dẫn tham quan nhà máy bên phiá Nevada mà thôi. Trước khi vào nhà máy tất cả mọi người đều phải đi qua máy dò vũ khí, chất nổ như ở phi trường để ngăn ngừa khủng bố phá hoại vì máy điện ngưng hoạt động là cả thành phố Las Vegas tê liệt cũng như một số vùng ở Nam California cũng bị mất điện. Nếu đập bị chất nổ làm phá nước, nước từ Lake Mead đổ xuống sẽ gây ngập lụt một vùng rộng lớn phiá Nam.

LỊCH SỬ HOOVER DAM
Sông Colorado phát nguyên trên vùng núi tuyết miền Bắc tiểu bang Colorado và chảy ngoằn ngoèo theo hướng Tây Nam dài  hơn 1,400 miles qua Grand Canyon rồi đổ nước vào hồ Lake Mead, sau khi tràn ra khỏi hồ bằng Black Canyon, sông Colorado theo biên giới giữa California và Arizona chảy ra biển ở Vịnh California thuộc xứ Mễ Tây Cơ. Trước khi đập được xây nguyên cả vùng Colorado River Basin phiá Nam thường hay bị “trời hành cơn lụt mỗi năm” nhất là mùa Xuân tuyết tan trên dãy Rocky Mountains chảy vào sông gây ngập lụt và tàn phá  hoa màu. Năm 1921 ông Herbert Hoover (sau đó đắc cữ Tổng Thống thứ 31 nhiệm kỳ 1929-1933) có ý kiến là xây đập thật cao ở Boulder Canyon cạnh hồ Lake Mead để chận nước lại và trữ trong Lake Mead dùng tiêu tưới cho các ruộng trồng hoa màu cũng như kiểm soát lượng nước ngăn ngừa lũ lụt đồng thời lấy thủy điện từ đập phân phối cung cấp cho các thành phố, tiền bán điện sẽ trả dần cho chi phí xây đập và bảo trì hàng năm. Tháng Giêng 1922 ông Hoover gặp các thống đốc của các tiểu bang mà sông Colorado chảy qua như Arizona, California, Colorado, Nevada, New Mexico, Utah và Wyoming kết qủa là Hiệp Ước Sông Colorado được ký kết vào ngày 24-11-1922 chia sông thành hai vùng thượng nguồn và hạ nguồn và các tiểu bang thỏa thuận việc nguồn nước được điều hòa và sử dụng như thế nào để không ai bị thiệt thòi. Nhắc việc này nhớ đến việc Trung Quốc tự ý xây những đập trên thượng nguồn sông Cửu Long mà không hề bàn thảo với các nước ở phía hạ nguồn như Thái Lan, Lào, Cambuchia và  Việt Nam! Mùa khô họ giữ nước lại, 9 cửa sông ở VN cạn dòng và nước biển tràn vào gây ngập mặn làm chết hoa trái, mùa màng và tôm cá đang nuôi. Mùa mưa lũ họ tháo nước ra khiến ngập lụt cả vùng Ðồng Tháp! Họ lấy lý do vì không là thành viên trong Ủy Ban Sông Mê Kông của Liên Hiệp Quốc nên không phải tuân thủ các hiệp ước của ủy ban này!

Năm 1930 đồ án xây đập Boulder Dam được các tiểu bang chấp thuận và Tổng Thống Hoover phê chuẩn và dời địa điểm xây đập đến Black Canyon để đập có độ cao hơn. Ðập được khởi công xây ngày 20-4-1931 trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế (Great Depression) nên nhân công rất cần việc làm. Hàng chục ngàn người tới xin việc che lều sinh sống ở xung quanh công trường xây đập thời ấy người ta gọi là Ragtown (Làng Giẻ Rách), vợ con của công nhân phải sống trong cảnh nghèo nàn, thiếu vệ sinh, nóng bức, bệnh tật. Có 6 hãng trúng thầu xây đập theo hợp đồng họ phải xây làng cho công nhân ở Boulder City nhưng các hãng thầu xây đập chỉ lo tiến hành xây đập cho kịp thời hạn nếu không sẽ bị phạt nên họ chểnh mảng việc xây nhà và cộng thêm điều kiện làm việc khá nguy hiểm nên cuối cùng công nhân đã phản đối đình công vào ngày 8-8-1931. Sáu hãng thầu xây đập đã phản ứng bằng cách gởi lực lượng chống đình công đến với súng ống và ma trắc khiến cuộc đình công sớm bị dẹp tan. Sau cuộc đình công việc xây nhà tạm trú cho công nhân ở Boulder City mới tăng tốc và mùa Xuân 1932 Ragtown được giải tỏa.

Trước khi xây đập người ta phải đào 4 đường hầm xuyên qua đá làm đường cho nước chảy thay thế con sông thiên nhiên sẽ bị ngăn lại để làm đập. Muốn đào đường hầm qua núi đá ngoài cho mìn nổ, họ còn dùng một thớt xe truck lớn có 3 tầng và trên mỗi tầng là những người thợ cầm những mũi khoan chạy bằng hơi ép như những khẩu súng đại liên. Mùa hè trong vùng này rất nóng nhất là trong đường hầm lại thiếu quạt gió thật mạnh nên những công nhân phải quấn những bọc nước đá quanh người cố làm cho mát nhưng cũng không đủ, hơn 100 người đã thiệt mạng trong công trình xây đập!

Ngày 1-3-1936 công trình xây đập hoàn tất và nhà máy phát điện ở Hoover Dam bắt đầu chuyển điện trên dây cao thế dài 266 miles về Los Angeles từ ngày 9-10-1936. Sau đó nhà máy được gắn thêm những máy phát điện khác cho tới 1961 mới hoàn tất. Nhà máy điện có tất cả 17 máy turbines sản xuất 2,074 megawatts điện năng và được quản trị bởi cơ quan Bureau of Reclamation trực thuộc Bộ Nội Vụ (US Department of the Interior).

Về tên của đập cũng có sự tranh chấp chánh trị trong việc đặt tên, từ trước vẫn gọi là Boulder Dam cho đến ngày 17-9-1930 dưới thời Tổng Thống Hoover, tổng trưởng Nội Vụ là Ray L. Wilbur loan báo tên chính thức là Hoover Dam. Năm 1933 Tổng Thống Hoover tái tranh cữ nhưng thất bại trước đối thủ là Franklin Roosevelt và tổng trưởng Nội Vụ mới là Harold Ickes đổi trở lại tên cũ là Boulder Dam. Cuối cùng ngày 30-4-1947 Tổng Thống Harry Truman ký nghị định phục hồi tên Hoover Dam.


Đập thủy điện Hoover ngăn dòng sông Colorado nằm trên biên giới Nevada và Arizona


Con thuyền rẽ sóng trên mặt hồ xanh Lake Mead là nơi chứa nước trước khi tràn vào đập Hoover


Tường đập cao 726 feet (221 mét) hoàn tất trong năm 1936 là đập đứng hàng thứ nhì ở Hoa Kỳ


Xe cộ từ phiá Nevada đang lưu thông ngang qua đập, toà nhà bên phải là nơi đón du khách vào tham quan

NHỮNG SỐ LIỆU:
Phí tổn cho công trình xây đập là 165 triệu đồng.
Ðập cao 726.4 feet (221.4 mét) là đập cao thứ nhì ở Hoa Kỳ.
Bề dầy dưới chân đập là 660 feet (200 mét) và thành trên là 45 feet (15 mét).
Số lượng bê tông xây là 4.36 triệu yard khối (3.33 triệu mét khối).
Có tất cả 21,000 công nhân, trung bình mỗi ngày có 3,500 người làm việc và khi cao điểm (tháng 6/1934) có đến 5,218 người.
Tiền mỗi tháng trả lương cho công nhân trung bình là 500,000$.
Mỗi ngày có khoảng 13 đến 16 ngàn người ngồi xe qua đập.
Mỗi năm có 8 đến 10 triệu du khách viếng thăm đập.

NHỮNG ÐIỀU CẦN BIẾT KHI VIẾNG ÐẬP:
- Parking Garage: Mở cửa 8 giờ sáng và đóng cửa lúc 6 giờ chiều, mỗi lần đậu 5$ và chỉ nhận tiền mặt.
- Hoover Dam Tour Center: Mở cửa từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều, quanh năm chỉ nghỉ ngày Lễ Tạ Ơn và Giáng Sinh.
- Discovery Tour: giá vé người lớn (17 đến 61 tuổi) 10$, Cao Niên (trên 62) 8$, Trẻ Con (7 đến 16 tuổi) 5$, dưới 6 tuổi miễn phí.
- Tour hoạt động từ 9 giờ sáng đến 4 giờ 45 chiều nhưng nên tới trước 3 giờ chiều mới xem được đầy đủ. Chỉ được mang theo nước uống trong chai, không được mang thức ăn, soda trong lon, kẹo cao su. Mùa hè khí hậu rất nóng nên mặc đồ nhẹ nhàng và đội nón. Trong Tour có lối đi cho người tàn tật ngồi xe lăn.
- Xe Truck 18 bánh không được lưu thông qua đập. Tất cả mọi loại xe không được dừng lại trên đập. Sau khi trời tối bộ hành không được đi bộ trên đập.
- Cần biết thêm chi tiết liên lạc số điện thoại 702-294-3517.

Đứng trên bờ đập nhìn xuống nhà máy thủy điện phía dưới vực cạnh sông Colorado vừa chảy qua đập


Đập Hoover nhìn từ trực thăng, phiá Bắc mực nước cao là Lake Mead


Những cổ máy turbine khổng lồ trong nhà máy dưới đập nhằm cung cấp điện năng cho Las Vegas và Los Angeles

Vừa tham dự Tour, xem video, nghe thuyết minh vừa đi chơi tự do, uống cà phê, chụp hình chúng tôi mất 2 tiếng đồng hồ cho chuyến ghé thăm Hoover Dam. Một cuộc viếng thăm hữu ích nhất là cho trẻ con để mở mang hiểu biết. Hoover Dam là một công trình xây dựng vĩ đại nói lên sức mạnh và chịu khó của người Mỹ, tạo công ăn việc làm trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế và mang đến một nguồn lợi kinh tế bất tận. Hoover Dam được công nhận là kỳ quan lịch sử có tầm mức quốc gia (National Historic Landmark) và đuợc Hiệp Hội Kỹ Sư Công Chánh Hoa Kỳ (American Society of Civil Engineers) xếp hạng là một trong 7 công trình hoành tráng  nhất nước Mỹ (Seven Most Wonder Projects).

Trịnh Hảo Tâm
(Cali tháng tám nắng hè 
Khách du tìm đến người xe dập dìu!)

Cùng một tác giả đã phát hành 2 quyển ký sự du lịch “Trên Những Nẻo Đường Việt Nam” và “Miền Tây Hoa Kỳ”  cả hai sách đồng giá 15 US$ mỗi quyển, do nhà sách Văn Bút (714) 895-7080 phát hành và đã có bán tại các nhà sách.  Ở xa gởi ngân phiếu 15 US$ về tác giả, sách có chữ ký được gởi đến tận nhà:

TRỊNH HẢO TÂM
3683 Hawks Drive
Brea CA 92823
Ðiện thoại 714-528-1413 Nhà
                  909-395-2134 Sở
Email:  trinhhaotam@hotmail.com