Lên miền núi đỏ Sedona, Arizona

Sedona là một thành phố du lịch nằm trên cao độ 4,500 feet ở vùng cao nguyên Tây Bắc tiểu bang Arizona, cách Phoenix 135 miles về hướng Bắc. Không khí trong lành và mát mẻ quanh năm với những ngọn núi đá đỏ có hình dáng như những tòa thiền viện Tây Tạng nằm rải rác khắp đó đây. Hàng năm Sedona thu hút khoảng 4 triệu du khách về đây dạo chơi mua sắm, ngắm cảnh thiên nhiên lạ lùng. Ngồi ăn ngoài mái hiên khách sạn, vừa tâm tình hay kể những chuyện đời vui tươi vừa nhìn những ngọn núi đỏ gần đó hoặc lái xe Jeep mui trần vào những con đường đá đỏ len qua những cây xương rồng cổ thụ cao hơn 30 feet, đó là những thú vui, những thư giãn mùa hè của người dân Mỹ cho bỏ những ngày dài làm lụng căng thẳng, miệt mài. Sedona là tên của thành phố không mang một ý nghĩa gì cao siêu mà chỉ đơn giản là tên của một người đàn bà da đỏ. Vậy nàng là ai, một Bà Chúa Xứ, một Thiên Y Thánh Mẫu như ở VN hay là một giai nhân tuyệt sắc?

Chúng tôi thuộc 3 thế hệ già trẻ lớn bé 9 người trên chiếc SUV Seqouia rời khỏi khu đại vực Grand Canyon lúc 11 giờ trưa. Ðường ra khỏi Grand Canyon rất dễ cứ theo bảng chỉ dẫn mà đi. Ra khỏi khu công viên quốc gia Grand Canyon chúng tôi theo con đường 180, rồi 64 xuôi Nam để đi về thành phố Williams, nhưng khi gần tới Williams không vào thành phố mà theo xa lộ xuyên bang 40 East đi về Flagstaff. Tới Flagstaff phải đổi qua xa lộ 17 (đi Phoenix) nhưng lái vài miles lại phải đổi liền vào con đường nhỏ 89A để đi Sedona. Phải khen Bộ Giao Thông Hoa Kỳ, bảng chỉ dẫn trên đường rất rõ ràng, trên xa lộ thay vì chỉ  treo số con đường sắp đến, họ lại treo 2 số chỉ thêm con đường người ta thường đi kế tiếp, thí dụ như chúng tôi cần biết lối (lane) nào để đổi qua xa lộ 40 sau đó vài chục miles phải đổi một lần nữa qua xa lộ 17 thì trên bảng họ treo luôn 2 số: 40 East (đi Albuquerque) và 17 South (đi Phoenix) ngay trên 2 lanes sẽ nối vào 2 xa lộ nói trên. Trên xa lộ xuyên bang 40 hướng Ðông nhìn thấy đỉnh núi Humphreys 12,633 feet tuyết vẫn còn phủ trắng trên ngọn, đây là điểm cao nhất của tiểu bang Arizona.

CON ÐƯỜNG 89A QUA OAK CREEK CANYON

Từ Flagstaff đến Sedona khoảng cách chừng 30 miles đi trên con đường ngoạn cảnh 89A ngang qua vùng núi Oak Creek Canyon phong cảnh hai bên đường rất đẹp. Rẽ ra từ xa lộ 17 bên tay mặt, con đường mỗi bên chỉ một lane, hai bên là rừng thông xanh cây cao vút, dưới mặt đất là cỏ xanh, có nhiều nơi cho người ta cắm trại qua đêm. Xe chạy được 5 miles thì con đường trở nên ngoằn ngoèo để vượt qua một ngọn đèo và bảng giới hạn vận tốc xuống còn 45 mile giờ. Qua những khúc quanh rất ngặt nghèo, một bên là vực sâu của hố núi với những dây leo, rễ bám chằng chịt. Một bên là vách núi đá dựng thẳng đứng lên gần như  90 độ, trên vách đá lại có những cây thông già cằn cỗi, rễ cây cố bám vào đá như những cây bonsai hàng trăm tuổi. Quang cảnh qua đèo rất giống đèo Ngoạn Mục trên đường từ Phan Rang lên Ðơn Dương để đi Ðà Lạt nhưng cây nơi đây lại cao và dầy đặc hơn, dây leo cũng um tùm, chằng chịt hơn và những núi đá bắt đầu nhuộm màu đỏ hay vàng cam. Xe qua một khoảng đất trống để xe dừng lại ngắm cảnh gọi là Scenic Overlook. Từ điểm này người ta có thể chụp những tấm ảnh với con đường như rắn bò trên sườn núi.

Hôm nay là ngày 29-5-2005, ngày mai thứ hai là Lễ Chiến Sĩ Trận Vong (Memorial Day) của Hoa Kỳ là một cuối tuần dài khai hội cho mùa Hè ở Mỹ nên con đường sau khi qua khỏi đèo xe cộ rất đông. Ðây là vùng Oak Creek Canyon có dòng suối chảy dưới những tảng đá dọc theo bên mặt của con đường. Bên trong là núi đá đỏ cảnh quan kỳ thú và rừng cây sồi (oak) râm mát, lại suối nước trong chạy dọc theo con đường nên người ta xây những khu nhà nghỉ dưỡng (resort) đầy thơ mộng, nổi tiếng nhất là Oak Creek Canyon Lodge. Khi còn cách Sedona 7 miles chúng tôi đi ngang qua Slide Rock State Park nơi đây người ta cho xuống suối tắm. Những gia đình gốc Mễ Tây Cơ đến đây cắm trại, nướng thịt và tắm suối rất đông, nhiều nơi xe ra vào gây cảnh kẹt xe tắt nghẽn lưu thông, cảnh sát tuần tra xa lộ phải đứng xuống đường điều khiển lưu thông, chận xe cộ cho xe từ những bãi đậu bên trong ra vào. Xe chúng tôi nối đuôi những xe trước qua đoạn đường đông người này, những lề đường trống là người tới trước đã chen vào đậu xe. Xe ngang qua một khu chợ trời bán sản phẩm thủ công của người da đỏ và do chính những bà sắc tộc da đỏ bán nhưng đậu xe không được nên chúng tôi đành phải đi luôn. Giao thông trì trệ nhưng không có “ách tắc”, xe chạy chầm chậm nên là cơ hội cho mình quan sát cảnh vật hai bên đường.

Người Mỹ rất yêu chuộng thiên nhiên, có ngày giờ rảnh rỗi là tìm về sống với thiên nhiên, họ dựng lều bên suối, nướng thịt bò xay ăn với bánh mì tròn to hơn cái bánh bao gọi là món hamburger hay nướng một thứ dồi thịt dài dài như cái lạp xưởng! Ở VN mình ăn dồi thịt với cháo lòng nhưng bên này người Mỹ ăn dồi thịt với bánh mì gọi là món Hot Dog! Miền Bắc VN có món dồi chó nổi tiếng: “Sống trên đời không ăn dồi chó. Chết xuống âm phủ biết còn có hay không?” Dồi chó được nướng nóng thơm phức mới đúng thật là Real Hot Dog. Còn hot dog bên Mỹ chỉ là hàng nhái, hàng dỏm một “chút gì để nhớ, để thương” cũng như ta nấu món.. giả cầy vậy! Bên Mỹ Picnic dã ngoại ngoài trời nào cũng không thể thiếu hai món quốc hồn, quốc túy là Hamburgur và Hot Dog. Có một điều tôi vẫn thắc mắc là một bịch bánh mì hamburger hay hot dog bán trong chợ thì có 6 bánh “bun” nhưng không hiểu sao một bộc hot dog lại có đến 8 cái? Hai cái dư ra để làm gì? Có người nói rằng có nhiều khi ăn một bánh mì kẹp trong đó 2 miếng thịt. Hamburger thì được và có tên gọi là “Double Burger” nhưng với hot dog thì với một bánh mì không thể nào nhét vào đó 2 hot dog đuợc (dễ trong một bánh mà chen hai dồi)! Hot dog là món ăn của người Mỹ nhưng kỷ lục ăn được nhiều hot dog nhất trong cuộc thi ăn hot dog tại Hoa Kỳ trong dịp lễ Ðộc Lập 4 tháng 7 vừa qua, không lọt vào tay người Mỹ mà người thắng cuộc lại là một anh chàng Nhật Bản! Chắc là vì hot dog có hình dạng gần giống với sushi, cũng dài dài nên anh chàng Nhật vốn có nhiều kinh nghiệm ăn sushi nên thắng dễ dàng khi ăn hot dog?

Con đường đèo qua Oak Creek Canyon trên đường 89A nối liền Flagstaff đến Sedona

SEDONA THÀNH PHỐ DU LỊCH

Qua khỏi vùng Oak Creek Canyon cây xanh râm mát xe tới trung tâm Sedona lại nằm trên một ngọn đồi trống trải ít cây cối. Sedona gọi là thành phố nhưng rất nhỏ, đi dăm ba phút lại trở về chốn cũ, nên gọi là khu phố hay thị trấn thì đúng hơn. Sedona chỉ có một con đường chính là đuờng 89A đi ngang qua thành phố và khu trung tâm thương mại nằm nơi ngả ba 89A với con đường 179 ra xa lộ 17 để về Phoenix. Khu buôn bán này có tên là Tlaquepaque nơi đây con đường chính nở rộng ra dùng làm chỗ đậu xe dọc hai bên con đường và bên trong là những con đường nhỏ hẹp nhưng hoa lá xinh tươi dẫn vào các hàng quán, khách sạn. Có những nhà hàng thực khách ngồi nơi mái hiên (patio) vừa nhâm nhi cốc rượu vừa ngắm cảnh thiên nhiên núi đồi hùng vĩ. Chúng tôi dừng lại tìm chỗ đậu xe nhưng không đuợc cuối cùng phải rẽ vào con đường nhỏ dưới trũng thấp bên hướng Ðông đi vào một khách sạn Resort mới có chỗ đậu. Ðoạn đường phố thị này dài chừng 1 mile nhưng hai bên là những dãy phố tấp nập người đi. Những cửa hàng ở đây chuyên bán đồ kỷ niệm, tranh tượng nghệ thuật, thủy tinh, đồ da, đá qúy và những vật dụng trang trí trong nhà, chuyên về nghệ thuật theo lối miền Viễn Tây hay các sắc tộc da đỏ. Giá cả khá cao nhưng tiền nào của nấy, sản phẩm làm công phu, vật liệu tốt và nghệ thuật cũng sắc sảo hài hoà. Những món đồ mỹ nghệ nơi đây cũng khó tìm thấy ở những nơi khác trên đất Mỹ vì Sedona cũng khá nổi tiếng là một thành phố nghệ thuật. Có đến 27 phòng trưng bày nghệ thuật (art gallery) trong khu này. Có những gian hàng trưng bày tranh, du khách được chứng kiến người hoạ sĩ đang ngồi bên khung cửa sổ vẽ cảnh núi bên ngoài hay nhà điêu khắc đang mê say nắn tượng. Trong khu thương mại này còn có những văn phòng du lịch tổ chức những chuyến đi thăm Grand Canyon hay Las Vegas cho du khách về đây nghỉ hè. Họ cũng cho mướn xe Jeep để du khách có thể thong dong lái dạo chơi trong sa mạc hay cho mướn ngựa để khách có thể sống lại thời lập quốc, cỡi ngựa tung hoành ngang dọc trong vùng đồng cỏ hay lên tới chân của những ngọn núi đá đỏ thần linh huyền bí.

Thành phố du lịch Sedona mát mẻ quanh năm nằm cạnh những núi đá đỏ

Tháp đá đỏ thiên nhiên như những đền Chàm ở Sedona, Arizona

Từ trung tâm thành phố du khách nhìn thấy rất rõ những ngọn núi đá đỏ sừng sững bao quanh, hình dáng đứng thẳng như những hòn non bộ được đặt trên một chân đế, dưới chân đế có cây xanh, trên ngọn núi thì chỉ là đá đỏ hay vàng cam và thay đổi màu sắc theo ánh nắng cao thấp của mặt trời. Vùng núi này ngày xưa hàng triệu năm trước nằm dưới đáy biển rồi bị những cơn địa chấn đẩy chúng nhô lên khỏi mặt nước, sau đó bị những mưa, lụt, gió, bão tác động tạo nên hình dáng hoành tráng lạ lùng như ngày nay. Trên những núi đó hiện nay còn để lại những căn nhà đục trong vách đá hay xây bằng đá trên sườn núi và những tranh vẽ trong hang động. Ðó là di tích còn lại của những thổ dân đã sinh sống ở đây khoảng 1,000 năm trước. Ðiều kỳ lạ là nhóm thổ dân này ngày nay hoàn toàn biến mất, không còn lại một người nào, những bộ lạc bây giờ hoàn toàn khác xa ngôn ngữ, phong tục của nhóm thổ dân đó. Họ có thể bị bịnh dịch, thiên tai hay phi thuyền không gian đưa đi sang một hành tinh khác? Không ai có thể giải thích được. Nếu có thì giờ lưu lại nơi đây năm ba ngày, du khách lên núi sẽ thấy tận tường những di tích kiến trúc của họ.

Ngày xưa người dân da đỏ sống trong vùng tin rằng những ngọn núi đá đỏ là giang sơn riêng của thần linh ngự trị, chỉ có những bậc tù trưởng xếp xòng bộ lạc hay những thầy thuốc (vì trị bịnh theo “khoa học” huyền bí nên còn được gọi là phù thủy) mới được phép lên núi để cúng vái, tế lễ cầu xin thần linh “truyền tâm ấn” để họ về trị bịnh cho nhân dân. Trong vùng Arizona mỗi khi mưa giông sấm sét là lằn sét hay đánh xuống ngọn những núi đá đỏ nên người ta tin rằng những ngọn núi đó tích trữ rất nhiều năng lượng thiên nhiên có thể chữa được những chứng bịnh. Một nhóm người lấy tên là “New Age” cho rằng ở Sedona có 4 ngọn núi chứa năng lượng điện từ (vortex power) có khã năng chữa bịnh, giảm căng thẳng thần kinh, 4 ngọn núi đó là Bell Rock, ngọn núi ở phi trường Sedona (phiá Tây Nam thành phố trên một trảng đất cao 4,800 feet), Catheral Rock (7 miles về hướng Tây Nam Sedona)  và  ngọn ở Boyton Canyon (8 miles phiá Tây Bắc). Nhóm New Age cho rằng con người mắc bịnh là do năng lượng trong cơ thể mất quân bình (giống như thuyết âm dương của người Tàu) nên cần phải tới vùng Sedona hấp thụ năng lượng và cả những người không bịnh tật cũng nên đến đây để cân bằng lại  tâm linh, nhân điện. Ngày nay trong vùng Sedona có những thiền đường để du khách có thể ngồi tham thiền theo phương pháp Zen hay tập dưỡng sinh Yoga và những hồ tắm thư giãn Spa, phòng chữa bịnh bằng vật lý tri liệu massage dùng những cục đá để đả thông huyệt đạo. Những phương pháp này phụ nữ Mỹ giàu có rất thích nên những người hành nghề massage ở đây cũng kiếm bộn bạc.

Tháng 10 năm 1901 ông Theodore Carl Schnebly nguyên quán từ  làng Gorin, Missouri trôi nổi đến đây với vợ và hai con tên Ellsworth và Pearl, lúc đó vùng Sedona chỉ có chừng 6 gia đình người da trắng. Ông khai khẩn đất hoang để trồng cây trái, rau cải và ông mở cửa hàng để bán các sản phẩm ông trồng. Người ta ở đây than phiền thư từ rất lâu tới, từ bưu điện gần nhất là Flagstaff nhiều khi phải mất cả tháng mới tới vùng này. Ông thấy cửa hàng của mình cũng rộng rãi và lúc đó cũng là nhà trọ cho lữ khách đi lại từ Jerome đến Flagstaff. Ông muốn xin phép mở trạm bưu điện ở cửa hàng mình. Trong đơn xin phép gởi Tổng Nha Bưu Ðiện vì địa phương này chưa có tên nên ông đề là Red Rock Crossing Station. Tổng nha Bưu Ðiện bác tên này vì cho rằng quá dài không đủ chỗ trong cái mộc đóng trên con tem và đề nghị ông chọn tên khác. Ông không biết chọn tên nào, Schnebly Station cũng còn dài, bỗng ông sực nhớ tới vợ ông là Sedona nên ông lấy tên vợ đặt cho trạm bưu điện. Từ đó Sedona trở thành điạ danh chính thức của vùng này. Vợ ông gốc gác người da đỏ mà ông gặp đâu đó ở Arizona trên con đường trôi nổi từ Missouri qua miền Tây.

Thành phố Sedona thành lập năm 1988 rộng 19 dặm vuông nằm giữa hai quận Coconino và Yavapai, tư nhân chỉ làm chủ 51 phần trăm đất ở Sedona, còn lại thuộc rừng quốc gia Coconino National Forest. Thành phố du lịch và cho người về hưu sống khoảng đời tuổi vàng còn lại nên tuổi trung bình của 10,000 người dân ở đây khá cao là 50. Vì trên cao nguyên cuối cùng của rặng Rocky Mountains với cao độ 4,500 feet nên khí hậu nơi đây mát mẻ quanh năm, mùa hè không quá 75 độ và đông không dưới 46. Là một thành phố nghỉ mát nên Sedona sống về du lịch và là nơi có cảnh trí lạ lùng đẹp đẽ nên rất nhiều cuốn phim được quay tại đây và phòng thương mại Sedona có nguyên một ban chỉ dẫn cho những ai muốn thực hiện phim ảnh.

Những núi đá đỏ người địa phương ngày xưa tin rằng là nơi chốn thần tiên ngự trị

Ngọn núi Cathedral Rock người da đỏ cho rằng có hình một cặp vợ chồng đầu tiên của nhân loại

Chúng tôi rời Sedona sau 2 tiếng đồng hồ đi loanh quanh thăm thú, lên xe rẽ trái vào con đường 179 xuôi Nam sau 15 miles sẽ gặp xa lộ 17 để về Phoenix. Trên con đường về, lại đi trúng ngay một thắng cảnh đó là ngọn núi đá đỏ Bell Rock. Dừng xe lại tại một bãi đậu bên đường lấy dưa hấu trong thùng lạnh ra ăn và chụp hình ngọn Bell Rock cũng như ngọn núi khác bên cạnh. Khu rừng nơi bãi đậu xe các cây xương rồng rất đẹp, nhiều loại khác nhau, tôi thử nhổ một cây con giống như cây khóm lá xanh trắng rất xinh đẹp nhưng nhổ không lên lại còn bị gai đâm chảy máu và đất trắng cứng như xi măng mà lúc đầu tôi tưởng là cát mịn! Trên đời hoa xinh không phải dễ hái, hoa đã không suy suyển, người hái lại còn mang thương tích hận lòng!

Ông trời lại nỡ...phụ lòng người ngay mắc nạn, đi tiếp chúng tôi lại gặp một khu Outlet Center, ôi thôi đủ mặt các cửa hàng đồ hiệu, quần áo, dày dép, son phấn, nồi niêu, chén dĩa. Các bà như lạc vào chốn thiên thai mê hồn trận, còn các ông đứng bên ngoài nhìn trời hiu quạnh, nhìn “ lá hoa về chiều lạnh lùng...mềm đưa trong nắng lưa thưa” mong sao cho sớm ra về! Thoát cơn bĩ cực đỡ hao túi tiền!

Chúng tôi về tới Phoenix lúc 7 giờ chiều vì mùa hè nên nắng vàng vẫn còn sáng tỏ. Hôm sau buổi sáng đi thăm thú vài nơi ở Phoenix, vào khu mua sắm Scottsdale Fashion Square là một cái Mall sang trọng tránh nóng luôn tiện quan sát các cửa hàng ở Phoenix bày hàng như thế nào? Khi ăn trưa ở Panda Express trong khu Food Court, một bà già Mỹ đứng sắp hàng sau tôi thấy tôi là người Á Đông nên hỏi: “ Cậu ở đâu tới?” Tôi trả lời là từ Los Angeles, bà già vui như gặp đồng hương: “Tôi ở San Francisco nghe người ta nói về Phoenix dưỡng già rất là thoãi mái. Tôi mới về đây vài tháng thấy nóng và buồn quá, chắc là phải trở lại California thôi nhưng nhà đã bán mất rồi! Mua lại cái khác thì giá bây giờ lại quá cao!” Chúng tôi ra phi trường lúc 3 giờ để về lại miền Nam California kết thúc chuyến đi Arizona nhân dịp Lễ Chiến Sĩ Trận Vong Memorial Day 2005. Mùa hè người ta ra biển chơi nhưng tôi lại vào vùng sa mạc!

Trịnh Hảo Tâm tác giả ký sự du lịch dưới chân núi Bell Rock

Trịnh Hảo Tâm
(Bolsa đang giữa mùa hè
Khách du tìm đến, người xe dập dìu!)

TRỊNH HẢO TÂM
3683 Hawks Drive
Brea CA 92823
Ðiện thoại 714-528-1413 Nhà
                  909-395-2134 Sở
Email:  trinhhaotam@hotmail.com