Ký sự du lịch Trung Quốc
Bài 29: Uống trà LOng Tỉnh ở Hàng Châu

Trà Long Tỉnh là một trong những đặc sản của thành phố Hàng Châu (Hangzhow) thủ phủ của tỉnh Chiết Giang (Zhejiang). Trà được trồng ở vùng núi Long Tỉnh có nghĩa là Giếng Rồng gần Tây Hồ nơi thời tiết mát mẻ, sáng sớm thường có sương phủ do hơi nước từ hồ bốc lên. Hương trà Long Tỉnh thơm dịu, trà đắng nhưng dư vị ngọt ngào trong cổ và người ta cho rằng trị được nhiều chứng bịnh. Trà Long Tỉnh được nhà nước Trung Quốc quảng cáo rầm rộ và thường đưa du khách đến thăm làng trà mỗi khi viếng Hàng Châu.

***

Rời chùa Linh Ẩn xe chúng tôi tiếp tục đi trên con đường núi có tên là Meiling Road về hướng Nam để đến làng Meijiawu chuyên trồng trà Long Tỉnh (Longjing). Long Tỉnh là tên ngọn núi trong vùng. Con đường quanh co ôm những triền đồi, cảnh hai bên là rừng núi xanh um sau khi qua con đường hầm đục trong núi chúng tôi đến một vùng rừng cây thấp hơn, thỉnh thoảng qua những vườn trà hay những đám tre già tĩnh mịch giống như khung cảnh miền Bắc VN.

Chúng tôi đến làng trà Meijiawu có những ngôi nhà xưa biến thành trà thất thấy người ta nhàn tản ngồi quanh những chiếc bàn uống trà bên cạnh vườn hoa nho nhỏ. Xe ngừng nơi bãi đậu xe đã có vài chiếc xe buýt du lịch đậu sẵn, trước một khu nhà cũ kỹ mái ngói rêu phong và kiến trúc hổn độn không đồng nhất kiểu cách và vật liệu vì được xây thêm trong nhiều thời kỳ khác nhau. Chung quanh là những vườn trà từng buội cao chừng một thước trồng thành hàng như ruộng bậc thang lên tới đỉnh đồi. Ðây là một cơ sở chuyên bán trà cho du khách. Mỗi người được quàng vào cổ không phải vòng hoa mà là một danh thiếp của cửa hàng có đánh số và màu khác nhau để khi đi lạc trong cơ sở họ biết đó là du khách thuộc đoàn nào. Sau khi qua cổng, chúng tôi được xem một công nhân ngồi trước một chiếc chảo to đang dùng tay trần trộn xấy trà và họ nói rằng vườn trà này trồng và biến chế, sản xuất trà, qua hết mọi công đoạn đều bằng tay theo lối cổ truyền không dùng máy móc và hóa chất. Tôi nghĩ họ nói dóc chứ trộn bằng tay từng chảo như vậy bao giờ mới xong một chảo? Nhìn khu nhà cửa thì thấy từng đoàn du khách ra vào như đi hội chợ. Còn cơ sở, xưởng kho nào nữa để tàng trữ, xấy khô, biến chế, đóng gói? Tôi đoán ở đây chỉ là cửa hàng trung gian họ lấy trà nơi khác đem về đây bán cho du khách “ngây thơ”.  Những vườn trà chung quanh, công nhân ngồi trước chảo nóng xấy trà chỉ làm cảnh để tạo ấn tượng cho du khách dễ tin để sẵn sàng móc tiền ra mà mua với giá cao mà thôi!


Tác giả đứng trong vườn trà Long Tỉnh ở Hàng Châu

Sau khi xem xấy trà vài phút chúng tôi được hướng dẫn vào một phòng như lớp học. Những chiếc bàn được xếp thành hình chữ nhựt và chúng tôi ngồi xung quanh. Trên bàn là những chiếc ly không và hàng trăm hộp trà tròn tròn được để sẵn trên bàn. Sau khi đoàn chúng tôi an tọa và ổn định chỗ ngồi. Một anh chàng cao ốm lối tuổi 30 mặc áo sơ mi trắng thắt cà vạt trịnh trọng bước vào. Sau khi chào mừng đoàn du lịch, anh ta giới thiệu mình và qua lời thông dịch của ông Lương Kiện là hướng dẫn viên của đoàn chúng tôi thì được biết anh ta tốt nghiệp kỹ sư...trà đã làm cho công ty hơn 5 năm với chức vụ giám đốc tiếp thị. Anh chàng cho biết: “ “Long Tỉnh” có nghĩa là “giếng rồng”. Trà Long Tỉnh là trà lễ quốc gia, ngày xưa chỉ để thiết đãi vua chúa, quốc khách nên được gọi là “quốc trà”.  Trên thế giới rất nhiều nơi trồng trà và có hàng trăm loại trà khác nhau nhưng chỉ có trà Long Tỉnh trồng ở Hàng Châu là đệ nhất danh trà. Nhiều nơi có bán trà Long Tỉnh nhưng chưa chắc gì là trà thật, chỉ có trà tại xưởng sản xuất này mới chắc chắn là trà Long Tỉnh chính gốc. Lá trà Long Tỉnh cho hương thơm ngào ngạt, cho vị đắng nhưng ngọt ngào, uống vào vài phút sau trong cổ họng vẫn còn vị ngọt và nước trà màu xanh lơ rất đẹp. Ngoài là thức uống thanh cao, trà Long Tỉnh còn giúp ích nhiều mặt cho sức khoẻ con người ở mọi lứa tuổi. Nó chống lại nhiễm độc thực phẩm, chống lại siêu vi trùng, điều hòa áp huyết, hạ đường và cholesterol trong máu, ngăn ngừa ung thư, tăng cường sức đề kháng miễn nhiễm của cơ thể, chống lại sâu răng.” Nghĩa là trà Long Tỉnh có thể trị được bá bệnh!

Nói xong các cô phụ tá của anh ta cho trà vào ly của mỗi người và một anh chàng rót nước sôi vào hàng ly trên bàn. Anh ta rót rất điệu nghệ: cầm ấm nước cao cách xa với chiếc ly hơn 1 feet, rót vào rất nhanh mà không đổ một giọt ra ngoài. Anh ta tay cầm chiếc ấm, tay giữ nắp, nhấp lên nhấp xuống như rồng bay mà rót vào từng chiếc ly thật chính xác! Rót xong thì anh chàng kỹ sư trà nói tiếp: “Nước để pha trà là nước thiên nhiên không nên có hóa chất và đun sôi khoảng 85 độ C. Sau khi rót nước vào ly trà, qúy vị hãy khoan uống mà để trà ngấm trong khoảng 5 phút, trong khi chờ đợi qúy vị hãy xông mắt bằng hơi trà bằng cách cúi đầu đưa cặp mắt gần miệng ly và hai tay che lại cho hơi trà xông vào mắt. Qúy vị sẽ cảm thấy rất thư giãn, mắt đỡ mỏi và nhìn rõ hơn.” Mọi người chúng tôi ai cũng cúi đầu, hai tay che mắt làm như hai miếng da che mắt ngựa, úp mặt vào ly trà như thành tâm xám hối, cầu nguyện và nhiều tiếng cười khúc khích, có tiếng một ông nói “bây giờ tôi sáng mắt rồi!”. Bà vợ ngồi kế bên chêm vô “Vậy là tốt rồi!”

Anh chàng kỹ sư trà tiếp tục quảng cáo: “Rửa mắt rồi qúy vị cũng khoan uống mà hãy ngửi thưởng thức mùi hương trà bằng cách đưa mũi trước miệng ly mà hít nhẹ hơi vào, rất tốt cho buồng phổi hàng ngày phải tiếp xúc với ô nhiễm!” Thế là mọi người làm theo, có tiếng hít rột rẹt như nghẹt mũi! Sau đó kỹ sư trà nói tiếp: “Bây giờ chúng ta hãy thưởng thức vị trà bằng cách hớp từng ngụm nhỏ, khoan nuốt vội mà dùng lưỡi đưa qua đưa lại cho vị trà thấm sâu vào lưỡi, qúy vị sẽ thấy vị trà hơi đắng, sau khi nuốt vào sẽ cảm thấy ngọt ngào trong cổ họng và hương thơm thoang thoảng. Cứ thế mà qúy vị uống từng hớp nhỏ cho đến hết ly trà!” Anh ta còn khoe rằng nhiều chính khách trên thế giới đã từng ghé nơi đây để thưởng thức trà Long Tỉnh mà hình của họ còn treo phía lối vào bên ngoài. Cựu tổng thống Bill Clinton cùng vợ và con gái đã từng viếng nơi đây và thử trà, về nước vẫn còn nhớ hương vị trà Long Tỉnh nên cho thư ký gửi thư sang mua trà loại thượng hạng ngon nhất. Tiếc rằng trà đó đã hết, phải chờ mùa trà năm sau mới có và ông vẫn kiên nhẫn chờ!


Hướng dẫn viên đoàn du lịch VN ông Lương Kiện đang giới thiệu kỹ sư trà

Sau đó đến màn bán trà, tôi nhớ không lầm giá bán khoảng 200 đô la cho nửa kí lô tức hơn 1 pound. Trà rất nhẹ mua chừng 1 hộp 100 gram với giá 40 đô la, uống cũng cả năm nhưng so với giá trà Jasmine trong chợ VN bên Mỹ một hộp 100 gram chỉ với giá 6 đô la! Nhiều người trong đoàn du lịch nghe quảng cáo bùi tai, nhất là trà Long Tỉnh trị được nhiều chứng bịnh (thật ra trà nào cũng vậy thôi) nên móc tiền ra mua. Lại có bán những chiếc gối bằng lụa đỏ bên trong dồn xác trà đã dùng xong phơi khô. Anh chàng kỹ sư trà quảng cáo rằng dùng gối này kê đầu ngủ ngon thẳng giấc, không giật mình giữa đêm khuya nhưng tôi lo ngại không biết lẫn lộn trong xác trà đã uống rồi có bọ chét, rận rệp gì không?

Trà ở Trung Quốc có lịch sử trên 1,000 năm, quyển sách viết về trà đầu tiên do ông Lục Vũ (Lu Yu) một chuyên gia nghiên cứu về trà đời Ðường (618-907) biên soạn và thi nhân đời Ðường đã biết dùng trà để khơi dậy nguồn cảm hứng làm thơ. Sau đó sự hiểu biết về cách trồng, chế biến trà lan rộng trong dân gian, đến đời Nguyên và Minh trà là một thức uống được quần chúng ưa chuộng. Trà Long Tỉnh chỉ có ở vùng núi Long Tỉnh Hàng Châu mới trồng được bởi đất đai có nhiều chất phosphor và khí hậu, độ ẩm thích hợp vì nhiều mây thấp và hơi nước bốc lên từ Tây Hồ. Tên trà Long Tỉnh chỉ biết đến vào đời Nam Tống vì lúc đó Hàng Châu là kinh đô là trung tâm chính trị, kinh tế cho cả nước Trung Hoa, thương buôn, quan chức từ các địa phương tới lui giao dịch nên danh tiếng trà Long Tỉnh được đồn ra xa. Ðặc biệt trong đời nhà Thanh, vua Càn Long (Qianlong) nghe tiếng đồn đến thăm vùng trồng trà Long Tỉnh tất cả bốn lần. Lần đầu tiên Càn Long nếm thử trà thấy không có vị gì liền chê nhưng vài phút sau thấy vị ngọt trong cổ nên thích thú khen ngon và cho rằng “trà không vị mới là trà ngon”. Chẳng những ông thưởng thức trà mà còn làm thơ ca tụng đồng thời xem người ta hái và rang trà với sự chú ý đặc biệt. Ông còn sắc phong 18 buội trà trồng trước chùa Hugong là “trà hoàng gia”. Ðầu thế kỷ 20 trà Long Tỉnh vang danh khắp thế giới và nhà nước hiện nay khai thác trồng rất nhiều để sản xuất thu ngoại tệ cũng như quảng bá đến mọi du khách mỗi khi ghé thăm Hàng Châu. Họ cũng nghiên cứu cách trồng trà sao cho có hiệu quả cao, tránh cây trà bị bệnh và nâng cao tiêu chuẩn xếp hạng trà Long Tỉnh. Theo sự xếp hạng, trà Long Tỉnh cũng có nhiều thứ với giá cả khác nhau. Ngoài phố nơi những quán trà bình dân người ta còn bán trà pha bằng trà Long Tỉnh đã được dùng rồi, phơi khô lại bán với giá rẻ. Theo anh chàng kỹ sư trà ở cửa hàng này cho biết trong năm thời gian hái thu hoạch trà rất ngắn chỉ từ lễ Thanh Minh đến Giáp Hạt đầu mùa mưa nghĩa là từ 5 đến 21 tháng Tư dương lịch là lúc lá trà “chín” tới, mùi vị ngon nhất. Khi uống trà dùng nước mưa hay nước suối nếu có thể, bằng không thì dùng nước uống không có hóa chất nấu lên 85 độ C. Bỏ ngúm lá trà trong tách bằng sứ hay ly thủy tinh rồi đổ nước nóng vào và chờ lối 5 phút thì bắt đầu uống được. Tôi hỏi pha trà Long Tỉnh có thể bỏ đá lạnh vào làm trà đá được không? Anh chàng kỹ sư trà cho biết trà đá uống vào ngày hè trời nóng bức rất tốt cho sức khoẻ.

Trong lúc những người trong đoàn mua trà chọn lựa loại trà và nhân viên cửa hàng cân trà bỏ vào hộp, tôi đi dạo vòng quanh khu xưởng trà thấy toàn là những căn phòng quảng cáo và bán trà như căn phòng chúng tôi vừa ra. Không có nơi nào chứa trà tươi mới hái hay xấy trà bằng những chiếc chảo gang như đã thấy biểu diễn khi mới bước vào. Nơi đây chỉ là cửa hàng trung gian bán trà cho du khách mà thôi. Họ lấy trà từ nơi khác chở đến đựng sẳn trong những bao nhựa chứa trong những thùng thiếc. Khu cửa hàng bán trà này ngày trước có lẽ là một gia trang của một nhà giàu có bị cải cách ruộng đất và đánh tư sản mại bản, nhà nước tịch thu biến thành cửa hàng quốc doanh bán trà. Từng đoàn du khách ngoại quốc da trắng được những xe buýt lần lượt chỡ đến. Họ được đưa vào trong những phòng thử trà như chúng tôi. Khi mua họ có thể trả bằng tiền mặt hay thẻ tín dụng (credit card) nhưng nơi đây giá họ nói là giá nhất định, trả giá họ không bớt đồng nào. Trung Quốc mua hàng là phải trả giá nhưng cửa hàng trà Long Tỉnh là một nơi ngoại lệ.

Tôi dạo quanh các phòng thấy có nơi bán đồ kỷ niệm, sách vở về trà, quần áo, lụa Tô Châu, bánh kẹo có mùi vị trà Long Tỉnh. Ngoài sân có tượng đồng đen của tổ sư nghiên cứu về trà là Lục Vũ mặc áo dài, đầu búi tóc như tượng thi sĩ Tô Ðông Pha, tay cầm tách trà đứng giữa vườn hoa Camellia (tên VN là hoa hải đường hay trà hoa cùng họ hàng với cây trà vì cây trà có tên khoa học là Camellia Sinensis).

Trong khi viếng cửa hàng trà Long Tỉnh tôi được biết thêm thế nào là trà xanh và trà đen? Trà xanh là trà chỉ được xấy sơ qua và không có ủ men trong khi trà đen thì được ủ men. Trà Ô Long người Ðài Loan thích uống là loại trà đứng giữa trà xanh và trà đen vì chỉ ủ men một phần. Trà Long Tỉnh là trà xanh, ngoài là thức uống tốt cho sức khoẻ, giúp người uống hưng phấn tỉnh táo còn là một đặc sản biểu tượng cho nền văn hóa Trung Hoa.

Trịnh Hảo Tâm
(Mưa Xuân phượng tím rụng hoa,
Trời oi ức nóng dù hè chưa sang.)