Ký sự du lịch Trung Quốc
Bài 30: Đền mộ Nhạc Phi ở Hàng Châu

Lăng mộ tướng quốc Nhạc Phi (Yue Fei) tọa lạc ở chân núi phía Nam của ngọn núi Qixia cạnh bờ Bắc Tây Hồ ở Hàng Châu tỉnh Chiết Giang. Lăng mộ được công nhận là một trong những di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 1961 và hàng ngày du khách trong nước đến cúng bái rất đông để ngưỡng mộ vị anh hùng tận trung báo quốc thời Nam Tống (1127-1279) quyết thề chống giặc rợ Kim nhưng chí không thành vì bị gian thần Tần Cối (Qin Hui) hãm hại.
****
Rời cửa hàng quốc doanh bán trà Long Tỉnh trong vùng núi phía Tây của Tây Hồ, trời đã trưa chúng tôi được đưa về thành phố Hàng Châu đến một nhà hàng để ăn trưa. Chương trình du lịch do AV Travel tổ chức, tôi để ý thấy rằng ngoài những bữa ăn sáng ở khách sạn, những bữa ăn còn lại đều ăn ở những nhà hàng khác nhau, không bao giờ ăn ở một nơi hai lần cho dù nơi đó có nấu ngon đi nữa. Sự thay đổi nhà hàng khiến cho du khách không nhàm chán và có dịp nếm thử cách nấu nướng khác nhau. Trái lại nếu tôi du lịch tự túc, tìm được nhà hàng nào vừa ý là trưa hay chiều, tôi đều trở lại nhà hàng đó mà không dám phiêu lưu thay đổi chỗ ăn vì sợ thức ăn dở hay cách nấu của họ không hợp khẩu vị. Ăn một nhà hàng lạ hay mới khai trương đều là hành động phiêu lưu mạo hiểm, ngon thì nhờ, dở thì ráng bấm bụng trả tiền và ra đi...không bao giờ trở lại. Ở Bolsa tôi có kinh nghiệm: những tiệm ăn nào quảng cáo nhiều nhất thì nên...thận trọng, vào ăn nhiều khi lâm cảnh “nhả ra thì ngại, nuốt vào không trôi”! Những quán ăn ngon nhìn quang cảnh là biết ngay: khách đông, nhiều khi phải sắp hàng hay ghi tên trên giấy. Thấy quán vắng như chùa Bà Ðanh, chỉ có cô chủ son phấn ngồi nơi quày thì không nên vào. Nếu đã lỡ..trớn bước vào thì làm bộ kêu no, gọi một ly cà phê sữa, nhưng sau khi uống xong, nhiều khi cô chủ tính ly cà phê đến...5 đồng bằng giá tô phở ở nơi khác! Dù có quặn đau nhưng cố nén mà ca bài “Niềm đau chôn giấu” cho đỡ mất mặt...bầu cua!

 Ăn trưa xong chúng tôi trở lại Tây Hồ để viếng đền và mộ Nhạc Phi. Ngôi đền chỉ là một kiến trúc đơn giản không to lớn đồ sộ nằm cạnh con đường nhiều xe cộ trong một khu cây cối bên cạnh nhiều đền chùa khác. Ðọc trên bảng trước đền được viết bằng hai thứ tiếng Anh và Hoa như sau:

“Tướng quân Nhạc Phi là một anh hùng dân tộc nổi tiếng trong trận chiến chống lại quân xâm lược nhà Kim (Jin) trong thời triều đại nhà Nam Tống (1127-1279). Ông và quân sĩ của ông đã đánh thắng nhiều trận oanh liệt khiến cho tể tướng tên Tần Cối đem lòng ganh tỵ. Ðược sự cho phép của vua Cao Tôn (Gaozong), Tần Cối ra lịnh triệu hồi Nhạc Phi đem quân trở lại triều đình trong lúc Nhạc Phi đang thắng thế ở các chiến trường chống quân ngoại xâm ở phiá Bắc. Khi trở về triều ông bị khép tội bất tuân thượng lịnh và bị tử hình vào ngày 27-1-1142 lúc mới 39 tuổi.”

“Năm 1163 vua Cao Tôn hủy bỏ bản án của Nhạc Phi và cho dời mộ của ông về điạ điểm hiện thời. Mộ của Nhạc Vân (Yue Yun) là con trai của Nhạc Phi cùng bị tử hình chung được chôn bên cạnh trái mộ ông. Năm 1221 một đền tưởng niệm được xây tại đây không những chỉ vinh danh tướng quân Nhạc Phi người đã cống hiến to lớn cho nước Trung Hoa để bảo vệ đất nước chống lại tham vọng xâm lấn của quân Kim mà còn là bài học yêu nước cho tất cả mọi người dân.”

“Trải qua nhiều cuộc chiến tranh liên tiếp và thiên tai, lăng mộ tướng Nhạc Phi chứng kiến thăng trầm suốt hơn 800 năm, nhưng với sự hổ trợ của Hội Bảo Vệ Di Tích Văn Hóa Hàng Châu, lăng mộ hiện thời được tôn tạo xem là quy mô nhất kể từ cuộc Cách Mạng Văn Hóa năm 1979.”

Trước lăng là cửa tam quan mái kép với tường quanh viền vàng cho thấy tính chất hoành tráng và tôn kính đối với lăng mộ. Qua con đường lát đá xanh chúng tôi đi vào đền thờ Nhạc Phi. Ðền thờ được xây theo kiểu kiến trúc mái kép của nhà Thanh với một tấm bảng lớn đề 4 chữ, tôi hỏi anh chàng hướng dẫn viên thì anh ta đọc là “Tận Trung Báo Quốc” và nói rằng của ông Ye Jianying đề tặng được đặt ngay cửa chánh đi vào. Bên trong đền thờ đơn giản và trống trải chỉ có bức tượng duy nhất là tượng Nhạc Phi ngồi trên ngai đặt ở giữa đền. Bức tượng nhiều màu mô tả Nhạc Phi diện mạo hồng hào, mắt sáng tinh anh, râu mõng của người trung niên, mặc áo thêu rồng, tay trái cầm thanh gươm, tay phải đặt trên đùi tỏ vẻ cương nghị. Phía trên trần nhà có 4 chữ thếp vàng có nghĩa “Thu hồi tổ quốc” là ý nguyện đời ông là lấy lại phần đất nước phía Bắc bị mất vào tay địch. Trên tường quanh vách đền thờ là những bức tranh lớn mô tả những quảng đời khiến tên tuổi ông đi vào lịch sử. Có bức tranh vẽ ông qùy xuống để cho mẹ viết lên lưng bốn chữ “Tận trung báo quốc”. Có bức vẽ cảnh đoàn dân quân gia nhập vào lực lượng của ông để chống lại quân Kim phương Bắc.


Tượng anh hùng Nhạc Phi trong đền thờ

Phía sau đền thờ về phiá Tây Nam có hai ngôi mộ gần như giống nhau nghĩa là mô đất hình mai rùa bên trên trồng cỏ xanh nhưng khác nhau là một  mộ lớn và một mộ nhỏ. Mộ lớn là của tướng Nhạc Phi và ngôi mộ nhỏ hơn là của Nhạc Vân. Mộ Nhạc Phi có đường kính 23 feet và cao 9 feet phía trước có những bia đá khắc những câu đối, bài thơ cảm tác hoặc ca tụng của các thi nhân qua nhiều triều đại cũng như hai hàng tượng đá gồm người, ngựa, hổ, dê đứng dàn hầu quanh lăng mộ. Ðối diện hai ngôi mộ nơi góc tường là tượng bằng gang của gian thần Tần Cối và vợ là Vương Thị bị trói đang qùy. Phiá bên kia gần đó là tượng của hai quan xử án Zhangjun và Mo Quixie cùng phe nhóm với Tần Cối ám hại Nhạc Phi. Bốn bức tượng này được rào lại bằng rào sắt nhưng người ta cũng với được tay để đánh vào đầu Tần Cối khiến đầu y trở nên láng bóng!


Tượng gian thần Tần Cối và vợ là Vương Thị

Theo sử Trung Hoa, rợ Kim là người Hung Nô sau khi chiếm được kinh đô, bắt hết hoàng tộc nhà Tống rồi thì lập Trương Bang Xương làm Sở đế và rút quân về Bắc chứ không chiếm hết luôn giang sơn của Tống vì Kim thiếu quân, thiếu người để cai trị và biết rằng người Hán không chịu hợp tác với họ, cứ để cho Tống làm một nước đàn em mỗi năm nộp cống vàng, bạc, lụa và hễ có dịp thì bắt cắt thêm đất, như tằm ăn dâu có lợi hơn. Quần thần và dân chúng không phục Trương Bang Xương và ông ta biết thân phận khó làm bù nhìn được, nên mời bà phế hậu của Triết Tôn (lúc đó đã về ở với cha mẹ nên không bị Kim bắt) ra dự bàn việc nước, rồi cùng tôn một thân vương lên ngôi ở Quý Đức (Hà Nam ngày nay) tức vua Cao Tôn.
 
Cao Tôn mới đầu cũng muốn khôi phục lại các đất đã mất, nên dùng lại Lý Cương, vị danh thần đã tận lực chống giữ kinh thành, nhưng rồi nghe lời bọn gian thần chủ hoà, bãi Lý Cương mà chỉ nghĩ đến việc bôn đào, dời xuống Dương Châu, sau cùng đóng đô ở Lâm An (Hàng Châu, tỉnh Triết Giang ngày nay), từ đó sử gọi là Nam Tống. Xuống miền Nam, nhà Tống còn kéo dài thêm được một trăm rưỡi năm nữa, một trăm rưỡi năm không vẻ vang chút nào

Trong giai đoạn Nam Tống chống với nhà Kim được học giả Nguyễn Hiến Lê viết như sau trong quyển Sử Trung Quốc:
 
“Thời Nam Tống là thời Tống và Kim ghìm nhau, không nước nào quyết tâm diệt nước kia cả, Kim vì lẽ tôi mới trình bày ở trên, Tống vì sáu, bảy ông vua đều tầm thường nếu không nhu nhược thì do dự, nghe lời bọn đại thần chủ hoà, làm lơ trước sự phẫn nộ, thoá mạ của dân chúng, chỉ muốn rửa cái nhục mất nước, tệ hơn nữa, có vua như Cao Tôn còn để cho gian thần hãm hại tôi trung nữa, y như triều Tự Đức ở nước ta khi bị Pháp xâm chiếm. Thực ra họ cũng muốn khôi phục những đất đã mất, muốn khỏi phải nộp thuế cho Kim đấy, nhưng nhút nhát không dám. Thành thử cả hai bên đều chờ cơ hội, hễ thấy địch suy yếu hoặc chia rẽ nội bộ thì đem quân đánh, đánh mà thua thì xin hoà, chịu bỏ ít nhiều quyền lợi, nếu thắng thì yêu sách, đòi thêm quyền lợi, bạc, lụa, đất đai (trường hợp Kim), hoặc đòi rút bớt thuế hàng năm, trả lại ít đất đã chiếm (trường hợp Tống).”

“Trước sau ba bốn lần đánh rồi hoà, hoà rồi đánh như vậy. Xét chung thì Kim vẫn lấn Tống dần dần, Tống vẫn mất đất thêm. Chép lại những cuộc chiến nho nhỏ đó là điều vô ích, tôi chỉ kể qua ba hoà ước Tống ký với Kim trong đó có hoà ước năm 1141 dưới thời vua Cao Tôn (1127-1162) vì nghe lời gian thần Tần Cối chủ hòa khiến dân chúng bất bình nhất. Theo hoà ước này, Tống chịu Kim phong chức cho (nghĩa là chịu xưng thần với Kim), phải cắt đất ở phía Bắc Hoài Thuỷ và Đại Tán Quan nhường cho Kim, mỗi năm phải nộp 25 vạn lạng bạc và 25 vạn tấm lụa cho Kim. Kim cho chở quan tài của Huy Tôn và Thái Hậu về Tống.”

“Lần đó Kim đưa binh vào đánh quyết lấy Hà Nam, Thiểm Tây. Ba tướng Tống là Lưu Kỳ, Hàn Thế Trung, Nhạc Phi hết sức kháng chiến. Anh hùng nhất là Nhạc Phi, ông rất phẫn uất vì rợ Kim, xăm vào lưng bốn chữ "Tinh trung (nghĩa như tận trung) báo quốc". Ông khéo khuyến khích tướng sĩ, giữ quân luật nghiêm minh, đánh bại được Kim nhiều trận, người Kim rất sợ, đã núng thế, muốn xin hàng. Nhưng tại triều có Tần Cối trước bị Kim bắt về phương Bắc, rồi được vua Kim thả ra, cho về với Cao Tôn làm nội ứng, không hiểu sao Cao Tôn dùng hắn làm tể tướng. Hắn nhất định chủ hoà, Cao Tôn nghe theo. Nhạc Phi đang hăng hái đuổi quân Kim gần tới Biện Kinh thì một ngày liên tiếp nhận được 12 đạo kim bài (tín bài bằng vàng) triệu về. Nhạc Phi ức quá, khóc: "Công mười năm, một sớm phải bỏ cả", rồi hạ lệnh lui binh, nhân dân níu ngựa ông lại, chùi nước mắt, van ông ở lại. Tướng ở chiến trường có quyền không tuân lệnh triều đình, ông quá trung với vua mà không báo quốc được, thật đáng hận biết bao. Về tới triều đình, ông bị Tần Cối bỏ ngục liền rồi chẳng xử tội gì cả, giết ông. Có sách chép là thắt cổ ông. Đời ông được đời sau chép trong truyện "Nhạc Phi". Hiện nay ở Hàng Châu, kinh đô Nam Tống, còn một ngôi đền lộng lẫy thờ ông. Quỳ trước mộ ông là hai tượng bằng sắt, tức vợ chồng Tần Cối. Cửa đền có đôi câu đối:

“Thanh sơn hữu hạnh mai trung cốt
Bạch cốt vô cô chú nịnh thần.
Nghĩa là:
Núi xanh may mắn được chôn xương bậc trung quân
Sắt trắng vô tội mà phải đúc bọn nịnh thần.”

Trịnh Hảo Tâm
(Cali tháng Sáu cuối Xuân
Phượng hoa tím rụng bâng khuâng vào Hè)